Bir öğrenci, annesinin yemek pişirirken tencereden çıkan buharın, tencerenin kapağında su damlacıkları oluşturduğunu gözlemliyor.
Bu gözlem, aşağıdaki hâl değişim olaylarından hangisine örnek olarak verilebilir?
A) Erime
B) Donma
C) Yoğuşma
D) Buharlaşma
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir olayı bilimsel olarak inceleyeceğiz. Annenizin yemek pişirirken tencereden çıkan buharın, tencerenin kapağında su damlacıkları oluşturması, maddenin hâl değişimlerinden birine güzel bir örnektir.
- Öncelikle, gözlemi adım adım inceleyelim: Tencereden çıkan şey "buhar"dır. Buhar, suyun gaz hâlidir.
- Bu buhar, tencerenin kapağına çarptığında "su damlacıkları"na dönüşüyor. Su damlacıkları ise suyun sıvı hâlidir.
- Yani, bu olayda su, gaz hâlinden (buhar) sıvı hâle (su damlacıkları) geçmektedir.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Erime: Erime, bir maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesidir (örneğin, buzun suya dönüşmesi). Bizim olayımızda gazdan sıvıya geçiş var, bu yüzden erime değildir.
- B) Donma: Donma, bir maddenin sıvı hâlden katı hâle geçmesidir (örneğin, suyun buza dönüşmesi). Bizim olayımızda gazdan sıvıya geçiş var, bu yüzden donma değildir.
- C) Yoğuşma: Yoğuşma, bir maddenin gaz hâlden sıvı hâle geçmesidir (örneğin, su buharının suya dönüşmesi). Tam da bizim gözlemlediğimiz olay budur! Tencereden çıkan sıcak su buharı, daha soğuk olan tencere kapağına çarptığında enerjisini kaybeder ve sıvı hâle geri döner. Bu da su damlacıklarını oluşturur.
- D) Buharlaşma: Buharlaşma, bir maddenin sıvı hâlden gaz hâle geçmesidir (örneğin, suyun buhara dönüşmesi). Bu, tencereden buharın çıkış olayıdır, ancak kapakta su damlacıklarının oluşum olayı değildir; tam tersi bir hâl değişimidir.
- Bu durumda, buharın su damlacıklarına dönüşmesi olayı, gaz hâlden sıvı hâle geçiş olan yoğuşmaya örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
