Basit bir elektrik devresinde ampulün parlaklığını etkileyen faktörleri incelemek isteyen bir öğrenci, aşağıdaki deney düzeneklerini kuruyor.
Bu öğrenci, ampulün parlaklığının
pil sayısına bağlı olduğunu göstermek için hangi iki düzeneği karşılaştırmalıdır? (Diğer tüm değişkenler aynı kabul edilecektir.)
- I. Bir pil, bir ampul, anahtar, bağlantı kabloları
- II. İki pil, bir ampul, anahtar, bağlantı kabloları
- III. Bir pil, iki ampul, anahtar, bağlantı kabloları
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) Yalnız I
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bir bilimsel deney yaparken, bir değişkenin başka bir değişken üzerindeki etkisini anlamak için 'kontrollü deney' ilkesini uygulamamız çok önemlidir. Bu ilke, incelemek istediğimiz değişken dışındaki tüm faktörleri sabit tutmamız gerektiği anlamına gelir. Şimdi sorumuzdaki durumu bu ilkeye göre inceleyelim:
- Amacımız: Ampulün parlaklığının pil sayısına bağlı olduğunu göstermek.
- Bu durumda, değiştirmemiz gereken tek şey pil sayısı olmalı.
- Diğer tüm faktörler (ampul sayısı, anahtar, bağlantı kabloları vb.) aynı kalmalı.
Şimdi verilen düzenekleri inceleyelim:
- I. Düzenek: Bir pil, bir ampul, anahtar, bağlantı kabloları.
- Pil sayısı: 1
- Ampul sayısı: 1
- II. Düzenek: İki pil, bir ampul, anahtar, bağlantı kabloları.
- Pil sayısı: 2
- Ampul sayısı: 1
- III. Düzenek: Bir pil, iki ampul, anahtar, bağlantı kabloları.
- Pil sayısı: 1
- Ampul sayısı: 2
Hangi iki düzeneği karşılaştırmamız gerektiğini bulmak için, sadece pil sayısının değiştiği, diğer her şeyin aynı kaldığı durumları aramalıyız:
- I. ve II. Düzenekleri Karşılaştıralım:
- I. düzenekte 1 pil, II. düzenekte 2 pil var. (Pil sayısı değişiyor.)
- Her iki düzenekte de 1 ampul var. (Ampul sayısı aynı kalıyor.)
- Diğer tüm değişkenler (anahtar, kablolar) aynı kabul ediliyor.
- Bu karşılaştırma, pil sayısının ampul parlaklığı üzerindeki etkisini doğrudan gösterir.
- I. ve III. Düzenekleri Karşılaştıralım:
- Her iki düzenekte de 1 pil var. (Pil sayısı aynı kalıyor.)
- I. düzenekte 1 ampul, III. düzenekte 2 ampul var. (Ampul sayısı değişiyor.)
- Bu karşılaştırma, ampul sayısının parlaklık üzerindeki etkisini gösterir, pil sayısının değil.
- II. ve III. Düzenekleri Karşılaştıralım:
- II. düzenekte 2 pil, III. düzenekte 1 pil var. (Pil sayısı değişiyor.)
- II. düzenekte 1 ampul, III. düzenekte 2 ampul var. (Ampul sayısı da değişiyor.)
- Hem pil sayısı hem de ampul sayısı değiştiği için, bu karşılaştırma bize pil sayısının tek başına etkisini net bir şekilde göstermez.
Sonuç olarak, ampulün parlaklığının pil sayısına bağlı olduğunu göstermek için sadece pil sayısının farklı olduğu, diğer her şeyin aynı kaldığı I. ve II. düzenekleri karşılaştırmalıyız.
Cevap A seçeneğidir.
