6. sınıf fen bilimleri 2. dönem 2. yazılı 3. Senaryo Test 1

Bir elektrik devresinde ampulün parlaklığını isteğimize göre değiştirmek için ayarlanabilir direnç (reosta) kullanılır. Reosta, bir devredeki direnci değiştirerek akım şiddetini ve dolayısıyla ampulün parlaklığını kontrol etmemizi sağlar.
Bir devrede reostanın sürgüsü ok yönünde hareket ettirildiğinde, devredeki direncin arttığı gözlemleniyor.
Buna göre, reostanın sürgüsü ok yönünde hareket ettirildiğinde ampulün parlaklığı nasıl değişir?

A) Ampulün parlaklığı artar.

B) Ampulün parlaklığı azalır.

C) Ampulün parlaklığı değişmez.

D) Ampul önce parlaklaşır, sonra söner.

Bu soruyu adım adım inceleyerek, elektrik devrelerindeki temel prensipleri ve reostanın çalışma mantığını birlikte anlayalım.

• Adım 1: Reostanın Görevi ve Direnç Değişimi

  Soruda belirtildiği gibi, reosta bir devredeki direnci değiştirmek için kullanılan ayarlanabilir bir dirençtir. Reostanın sürgüsü ok yönünde hareket ettirildiğinde, devredeki toplam direncin arttığı bilgisi bize verilmiştir. Bu, devredeki elektronların akışına karşı gösterilen zorluğun arttığı anlamına gelir.

• Adım 2: Ohm Kanunu ve Akım Şiddeti İlişkisi

  Bir elektrik devresinde akım şiddeti, voltaj (gerilim) ve direnç arasındaki ilişkiyi Ohm Kanunu ile açıklarız. Ohm Kanunu'na göre, akım şiddeti ($I$), voltaj ($V$) ile doğru orantılı, direnç ($R$) ile ters orantılıdır. Yani, $I = V / R$ formülü ile ifade edilir.

  Bu devrede, güç kaynağının (pil veya batarya) sağladığı voltajın ($V$) sabit olduğunu varsayarız. Reostanın sürgüsü hareket ettiğinde devrenin toplam direnci ($R$) arttığına göre, sabit voltaj altında akım şiddeti ($I$) nasıl değişir?

  Direnç ($R$) arttıkça, akım şiddeti ($I$) azalır. Çünkü akım, dirençle ters orantılıdır.

• Adım 3: Akım Şiddeti ve Ampul Parlaklığı İlişkisi

  Bir ampulün parlaklığı, üzerinden geçen akım şiddetiyle doğrudan ilişkilidir. Ampulün üzerinden ne kadar çok akım geçerse, ampul o kadar parlak yanar. Tersine, ampulün üzerinden geçen akım şiddeti ne kadar az olursa, ampul o kadar sönük yanar.

  Önceki adımda, reostanın sürgüsü hareket ettiğinde devredeki akım şiddetinin azaldığını bulmuştuk.

• Adım 4: Sonuç

  Devredeki akım şiddeti azaldığı için, ampulün üzerinden geçen akım da azalacaktır. Bu durum, ampulün parlaklığının azalmasına neden olur.

Cevap B seçeneğidir.