Aşağıdaki formül ve sistematik ad eşleştirmelerinden hangisi hatalıdır?
A) $NaCl$: Sodyum klorür
B) $Al_{2}O_{3}$: Dialüminyum trioksit
C) $KOH$: Potasyum hidroksit
D) $CaCO_{3}$: Kalsiyum karbonat
E) $NH_{4}Cl$: Amonyum klorür
Kimyasal bileşiklerin adlandırılması, bileşiğin türüne (iyonik veya kovalent) göre farklı kurallar içerir. Bu soruyu çözmek için öncelikle bu temel adlandırma kurallarını hatırlayalım:
- İyonik Bileşikler (Metal + Ametal veya Metal + Kök İyon):
- Metal adı önce söylenir.
- Ametal adı -ür eki alarak söylenir (örneğin, klor $\rightarrow$ klorür, oksijen $\rightarrow$ oksit).
- Eğer bileşikte kök iyon varsa, kök iyonun adı söylenir (örneğin, $OH^{-}$ $\rightarrow$ hidroksit, $CO_{3}^{2-}$ $\rightarrow$ karbonat).
- Metal atomunun sayısını veya ametal atomunun sayısını belirten "mono-", "di-", "tri-" gibi ön ekler kullanılmaz.
- Kovalent Bileşikler (Ametal + Ametal):
- İlk ametalin sayısı (mono-, di-, tri- vb.) ve adı söylenir. "Mono" ilk element için genellikle kullanılmaz.
- İkinci ametalin sayısı (mono-, di-, tri- vb.) ve -ür eki almış adı söylenir.
Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında inceleyelim:
- A) $NaCl$: Sodyum klorür
- $Na$ (Sodyum) bir metal, $Cl$ (Klor) bir ametaldir. Bu bir iyonik bileşiktir.
- İyonik bileşik adlandırma kuralına göre metalin adı (Sodyum) ve ametalin -ür eki almış hali (Klorür) birleştirilir.
- Bu adlandırma doğrudur.
- B) $Al_{2}O_{3}$: Dialüminyum trioksit
- $Al$ (Alüminyum) bir metal, $O$ (Oksijen) bir ametaldir. Bu da bir iyonik bileşiktir.
- İyonik bileşiklerde atom sayısını belirten "di-" veya "tri-" gibi ön ekler kullanılmaz. Bu ön ekler kovalent bileşiklerin adlandırılmasında kullanılır.
- $Al_{2}O_{3}$ bileşiğinin doğru sistematik adı "Alüminyum oksit" olmalıdır.
- Bu adlandırma hatalıdır.
- C) $KOH$: Potasyum hidroksit
- $K$ (Potasyum) bir metal, $OH^{-}$ (Hidroksit) bir kök iyondur. Bu bir iyonik bileşiktir.
- İyonik bileşik adlandırma kuralına göre metalin adı (Potasyum) ve kök iyonun adı (Hidroksit) birleştirilir.
- Bu adlandırma doğrudur.
- D) $CaCO_{3}$: Kalsiyum karbonat
- $Ca$ (Kalsiyum) bir metal, $CO_{3}^{2-}$ (Karbonat) bir kök iyondur. Bu bir iyonik bileşiktir.
- İyonik bileşik adlandırma kuralına göre metalin adı (Kalsiyum) ve kök iyonun adı (Karbonat) birleştirilir.
- Bu adlandırma doğrudur.
- E) $NH_{4}Cl$: Amonyum klorür
- $NH_{4}^{+}$ (Amonyum) bir kök iyon (katyon), $Cl$ (Klor) bir ametalden türemiş anyondur. Bu da bir iyonik bileşiktir.
- İyonik bileşik adlandırma kuralına göre kök iyonun adı (Amonyum) ve ametalin -ür eki almış hali (Klorür) birleştirilir.
- Bu adlandırma doğrudur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, $Al_{2}O_{3}$ bileşiğinin adlandırılmasında iyonik bileşik kurallarına uyulmadığı ve kovalent bileşik adlandırma kurallarının yanlışlıkla kullanıldığı görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
