Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle çözünme olaylarının temel prensiplerini ve maddelerin yapısını anlamamız gerekiyor. Haydi adım adım ilerleyelim!
-
Çözünme Nedir?
Çözünme, bir maddenin (çözünen) başka bir madde (çözücü) içinde homojen olarak dağılması olayıdır. Sorumuzda çözücü olarak su kullanılıyor.
-
İyonik Çözünme:
İyonik bileşikler (genellikle metal ve ametal atomları arasında oluşan bileşikler veya poliatomik iyonlar içeren bileşikler) suda çözündüklerinde, bileşiği oluşturan iyonlarına ayrışırlar. Bu olaya iyonlaşma veya disosiasyon denir. Ayrılan iyonlar su molekülleri tarafından çevrelenir (hidrasyon). Bu tür çözeltiler elektrik akımını iletir.
Örnek: $NaCl(k) \rightarrow Na^+(suda) + Cl^-(suda)$
-
Moleküler Çözünme:
Moleküler bileşikler (genellikle sadece ametal atomları arasında oluşan kovalent bağlı bileşikler) suda çözündüklerinde, moleküller bütünlüğünü korur ve iyonlarına ayrışmazlar. Sadece tek tek moleküller su içinde dağılırlar. Bu tür çözeltiler genellikle elektrik akımını iletmezler.
Örnek: Şeker ($C_{12}H_{22}O_{11}$) suda çözündüğünde, $C_{12}H_{22}O_{11}$ molekülleri olarak kalır.
-
Maddelerin Yapısını Belirleme:
Bir bileşiğin iyonik mi yoksa moleküler mi olduğunu anlamak için genellikle bileşiği oluşturan atomlara bakarız:
- Metal + Ametal veya Poliatomik İyonlar içeren bileşikler genellikle iyoniktir.
- Sadece Ametallerden oluşan bileşikler genellikle molekülerdir (kovalent bağlıdır).
-
Seçenekleri İnceleyelim:
- A) $MgCl_{2}$ (Magnezyum Klorür): Magnezyum (Mg) bir metal, Klor (Cl) bir ametaldir. Bu bir iyonik bileşiktir. Suda $Mg^{2+}$ ve $Cl^-$ iyonlarına ayrışır. Dolayısıyla iyonik çözünür.
- B) $NaOH$ (Sodyum Hidroksit): Sodyum (Na) bir metal, Hidroksit ($OH^-$) bir poliatomik iyondur. Bu bir iyonik bileşiktir (kuvvetli baz). Suda $Na^+$ ve $OH^-$ iyonlarına ayrışır. Dolayısıyla iyonik çözünür.
- C) $C_{6}H_{12}O_{6}$ (Glikoz): Karbon (C), Hidrojen (H) ve Oksijen (O) hepsi ametaldir. Bu bir moleküler bileşiktir (bir şeker türü). Suda çözündüğünde, $C_{6}H_{12}O_{6}$ molekülleri bütünlüğünü korur ve iyonlarına ayrışmaz. Sadece moleküler olarak dağılır. Dolayısıyla moleküler çözünür.
- D) $CaSO_{4}$ (Kalsiyum Sülfat): Kalsiyum (Ca) bir metal, Sülfat ($SO_4^{2-}$) bir poliatomik iyondur. Bu bir iyonik bileşiktir (suda az çözünür olsa da). Çözündüğünde $Ca^{2+}$ ve $SO_4^{2-}$ iyonlarına ayrışır. Dolayısıyla iyonik çözünür.
- E) $NH_{4}Cl$ (Amonyum Klorür): Amonyum ($NH_4^+$) bir poliatomik katyon, Klor ($Cl^-$) bir anyondur. Bu bir iyonik bileşiktir. Suda $NH_4^+$ ve $Cl^-$ iyonlarına ayrışır. Dolayısıyla iyonik çözünür.
Bu analizlere göre, suda moleküler olarak çözünen madde $C_{6}H_{12}O_{6}$'dır.
Cevap C seçeneğidir.
