Merhaba sevgili öğrenciler!
Oksijenin kanda nasıl taşındığı, dolaşım sistemimizin en temel ve hayati süreçlerinden biridir. Bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlayalım.
Bu ifade yanlıştır. Oksijenin çok küçük bir kısmı (yaklaşık %1.5 - %3'ü) kan plazmasında çözünmüş halde taşınır. Oksijenin büyük bir kısmı (%97 - %98.5'i) özel bir moleküle bağlanarak taşınır. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
Bu ifade doğrudur. Alyuvarlar (kırmızı kan hücreleri) içinde bulunan hemoglobin molekülü, oksijenle kolayca birleşerek oksihemoglobin ($HbO_2$) adı verilen kararsız bir bileşik oluşturur. Oksijenin kanda taşınmasının temel yolu budur. Akciğerlerde oksijen basıncı yüksek olduğu için hemoglobin oksijeni bağlar ve dokulara taşır. Bu nedenle B seçeneği doğru cevaptır.
Bu ifade yanlıştır. Hemoglobin, oksijenle esas olarak akciğer kılcallarında (alveollerde) birleşir. Çünkü akciğerlerde oksijenin kısmi basıncı çok yüksektir. Doku kılcallarında ise oksijenin kısmi basıncı düşük olduğu için oksihemoglobin oksijeni serbest bırakır ve dokulara verir. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
Bu ifade yanlıştır. Dokularda karbondioksit basıncının ($PCO_2$) yüksek olması, pH'ın düşmesine (daha asidik olmasına) ve sıcaklığın artmasına neden olur. Bu koşullar (Bohr etkisi olarak bilinir) hemoglobinin oksijene olan ilgisini azaltır ve oksihemoglobinin oksijeni serbest bırakmasını kolaylaştırır. Yani oksihemoglobin dokularda daha kararsız hale gelir, böylece oksijen dokulara verilebilir. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
Bu ifade yanlıştır. Kanın pH değeri düştükçe (yani kan daha asidik hale geldikçe), hemoglobinin oksijene bağlanma eğilimi azalır. Bu durum, dokularda oluşan asidik ortamda oksijenin hemoglobinden ayrılarak dokulara geçmesini kolaylaştırır (yine Bohr etkisi). Bu nedenle E seçeneği doğru değildir.
Cevap B seçeneğidir.
