Bir komünitede, bir türün diğer bir türün üremesini veya hayatta kalmasını olumsuz etkilemesine rağmen, kendisinin bu etkileşimden herhangi bir fayda veya zarar görmediği simbiyotik ilişki tipi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mutualizm
B) Kommensalizm
C) Parazitlik
D) Amensalizm
E) Rekabet
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, komünitelerdeki türler arası ilişkileri anlamamızı gerektiren temel bir biyoloji sorusudur. Her bir etkileşim tipinin özelliklerini bilmek, doğru cevabı bulmamız için anahtardır. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Soruyu Anlama: Soru bizden, bir türün diğer bir türü olumsuz etkilediği (üremesini veya hayatta kalmasını zorlaştırdığı) ancak kendisinin bu etkileşimden hiçbir fayda veya zarar görmediği simbiyotik ilişki tipini bulmamızı istiyor. Yani, ilişkinin bir tarafı zarar görürken (-), diğer taraf etkilenmiyor (0).
- Seçenekleri Değerlendirme: Şimdi her bir seçeneği bu kriterlere göre inceleyelim:
- A) Mutualizm: Bu ilişkide her iki tür de karşılıklı fayda sağlar. Yani, her iki taraf da kazançlıdır (+/+). Bu, sorudaki tanıma uymuyor çünkü soruda bir tarafın zarar gördüğü ve diğerinin etkilenmediği belirtiliyor.
- B) Kommensalizm: Bu ilişkide bir tür fayda sağlarken (+), diğer tür bu etkileşimden ne fayda ne de zarar görür (0). Örneğin, köpek balıklarının etrafındaki küçük balıklar (remora) köpek balığının artıklarıyla beslenir ama köpek balığı etkilenmez. Bu da sorudaki tanıma uymuyor çünkü soruda bir tarafın zarar gördüğü belirtiliyor.
- C) Parazitlik: Bu ilişkide bir tür (parazit) fayda sağlarken (+), diğer tür (konak) zarar görür (-). Örneğin, kene bir canlıdan kan emerken, o canlıya zarar verir. Bu da sorudaki tanıma uymuyor çünkü soruda olumsuz etkileyen türün kendisinin fayda veya zarar görmediği belirtiliyor. Parazit fayda görür.
- D) Amensalizm: Bu ilişkide bir tür olumsuz etkilenirken (-), diğer tür bu etkileşimden ne fayda ne de zarar görür (0). Tam da sorunun tanımına uyan bir durumdur. Örneğin, bazı bitkilerin salgıladığı kimyasallar (allelopati) çevresindeki diğer bitkilerin büyümesini engellerken, salgılayan bitki bu durumdan doğrudan bir fayda veya zarar görmez.
- E) Rekabet: Bu ilişkide aynı sınırlı kaynaklar için mücadele eden her iki tür de olumsuz etkilenir (-/-). Örneğin, aynı yiyecek için yarışan iki farklı hayvan türü. Bu da sorudaki tanıma uymuyor çünkü soruda bir tarafın etkilenmediği belirtiliyor.
- Sonuç: Yapılan değerlendirmeler sonucunda, bir türün diğerini olumsuz etkilemesine rağmen kendisinin etkilenmediği ilişki tipinin Amensalizm olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
