Bitki büyüme ve gelişmesinde önemli rol oynayan hormonlar ve başlıca etkileri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Oksin: Hücre uzamasını teşvik eder, apikal dominansiye neden olur.
B) Sitokinin: Hücre bölünmesini teşvik eder, yaşlanmayı geciktirir.
C) Giberellin: Gövde uzamasını sağlar, tohum çimlenmesini uyarır.
D) Absisik Asit: Stomaların kapanmasına neden olur, tohum dormansisini teşvik eder.
E) Etilen: Meyve olgunlaşmasını geciktirir, yaprak dökümünü önler.
Bitki büyüme ve gelişmesinde hormonlar çok önemli düzenleyici moleküllerdir. Her hormonun kendine özgü görevleri vardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Oksin: Hücre uzamasını teşvik eder, apikal dominansiye neden olur.
- Bu ifade doğrudur. Oksin, özellikle gövde ve kök hücrelerinin uzamasını sağlayarak bitkinin boyca büyümesine katkıda bulunur. Ayrıca, bitkinin tepe tomurcuğunun (apikal tomurcuk) yan tomurcukların gelişimini baskılaması durumu olan apikal dominansinin ana sorumlusu oksindir.
- B) Sitokinin: Hücre bölünmesini teşvik eder, yaşlanmayı geciktirir.
- Bu ifade doğrudur. Sitokininler, bitki hücrelerinde mitoz bölünmeyi (hücre bölünmesini) teşvik ederek yeni dokuların oluşumunu ve organ gelişimini destekler. Aynı zamanda, yaprakların ve diğer bitki kısımlarının yaşlanmasını (senesens) geciktirici etkileri vardır.
- C) Giberellin: Gövde uzamasını sağlar, tohum çimlenmesini uyarır.
- Bu ifade doğrudur. Giberellinler, özellikle cüce bitkilerde gövde uzamasını hızlandırarak bitkinin boyunun artmasına neden olur. Ayrıca, tohum dormansisini (uyku halini) kırarak tohumların çimlenmesini teşvik eden önemli bir hormondur.
- D) Absisik Asit: Stomaların kapanmasına neden olur, tohum dormansisini teşvik eder.
- Bu ifade doğrudur. Absisik asit (ABA), bitkilerin stres koşullarına (örneğin kuraklık) tepki vermesinde kritik rol oynar. Su kaybını azaltmak için stomaların kapanmasını sağlar. Aynı zamanda, tohumların erken çimlenmesini önleyerek dormansiyi sürdürmede anahtar bir hormondur.
- E) Etilen: Meyve olgunlaşmasını geciktirir, yaprak dökümünü önler.
- Bu ifade yanlıştır. Etilen, gaz formunda bir bitki hormonudur ve başlıca görevi meyve olgunlaşmasını hızlandırmaktır (geciktirmek değil). Örneğin, muzların sararması veya domateslerin kızarması etilenin etkisiyle olur. Ayrıca, etilen yaprak, çiçek ve meyve dökümünü (absisyon) teşvik eder, önlemez. Bu nedenle, bu seçenekteki her iki etki de etilenin gerçek etkilerinin tam tersidir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, E seçeneğindeki eşleştirme yanlıştır.
Cevap E seçeneğidir.
