Bir bitkinin köklerinin suya doğru büyümesi ve gövdesinin ışığa doğru yönelmesi olayları sırasıyla hangi bitki hareketlerine örnek teşkil eder?
A) Fototropizma ve hidrotropizma
B) Jeotropizma ve fototropizma
C) Hidrotropizma ve fototropizma
D) Tigmonasti ve fotonasti
E) Kemotropizma ve jeotropizma
Sevgili öğrenciler, bitkilerin çevrelerindeki uyaranlara karşı gösterdiği yönelimli büyüme hareketlerine tropizma adını veririz. Bu soruda iki farklı tropizma türünü anlamamız isteniyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Birinci Olay: Bitkinin köklerinin suya doğru büyümesi
- Bitkilerin kökleri, hayatta kalmak için suya ihtiyaç duyar. Bu nedenle, kökler suyun bulunduğu yöne doğru büyüyerek onu bulmaya çalışır.
- "Su" anlamına gelen ön ek "hidro-" ve "yönelimli büyüme" anlamına gelen "tropizma" kelimelerini birleştirdiğimizde, bu harekete hidrotropizma adını veririz. Köklerin suya doğru büyümesi, pozitif hidrotropizmaya bir örnektir.
- İkinci Olay: Bitkinin gövdesinin ışığa doğru yönelmesi
- Bitkiler, fotosentez yapabilmek ve enerji üretebilmek için ışığa ihtiyaç duyarlar. Bu yüzden, gövdeleri ve yaprakları ışık kaynağına doğru yönelir.
- "Işık" anlamına gelen ön ek "foto-" ve "yönelimli büyüme" anlamına gelen "tropizma" kelimelerini birleştirdiğimizde, bu harekete fototropizma adını veririz. Gövdenin ışığa doğru yönelmesi, pozitif fototropizmaya bir örnektir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Fototropizma ve hidrotropizma: Sıralama yanlış. Önce su, sonra ışık soruluyor.
- B) Jeotropizma ve fototropizma: Jeotropizma yerçekimine yönelimdir, su ile ilgili değildir.
- C) Hidrotropizma ve fototropizma: Köklerin suya yönelmesi (hidrotropizma) ve gövdenin ışığa yönelmesi (fototropizma) doğru sıralamadır.
- D) Tigmonasti ve fotonasti: Bunlar tropizma değil, nasti hareketleridir (yönelimli olmayan tepkiler). Tigmonasti dokunmaya, fotonasti ışığa yönelim olmadan verilen tepkilerdir (örneğin, bazı çiçeklerin ışıkta açılıp kapanması).
- E) Kemotropizma ve jeotropizma: Kemotropizma kimyasal maddeye yönelimdir, jeotropizma yerçekimine yönelimdir. Her ikisi de sorudaki olaylarla ilgili değildir.
Bu bilgiler ışığında, doğru sıralama hidrotropizma ve fototropizma şeklindedir.
Cevap C seçeneğidir.
