Merhaba sevgili öğrenciler! Fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların güneş ışığını kullanarak besin üretmesini sağlayan hayati bir süreçtir. Bu süreç, ışığa bağımlı ve ışıktan bağımsız (Calvin döngüsü) olmak üzere iki ana evrede gerçekleşir. Şimdi, bu evrelerle ilgili verilen ifadeleri tek tek inceleyelim ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım.
Bu ifade doğrudur. Işığa bağımlı evre, kloroplastın tilakoit zarlarında gerçekleşir. Bu evrede, ışık enerjisi kullanılarak su ($H_2O$) molekülleri parçalanır. Bu olaya "fotoliz" denir. Fotoliz sonucunda elektronlar, protonlar ($H^+$) ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Açığa çıkan oksijen atmosfere verilirken, elektronlar ve protonlar fotosentezin devamı için kullanılır.
Bu ifade de doğrudur. Işıktan bağımsız evre, kloroplastın stromasında gerçekleşen Calvin döngüsüdür. Bu evrede, atmosferden alınan karbondioksit ($CO_2$) molekülleri, ışığa bağımlı evrede üretilen ATP'nin enerjisi ve NADPH'ın indirgeyici gücü kullanılarak organik moleküllere (şekerlere) dönüştürülür. Bu sürece $CO_2$ fiksasyonu ve indirgenmesi denir.
Bu ifade kesinlikle doğrudur. Işığa bağımlı evrenin temel ürünleri ATP (enerji molekülü) ve NADPH (indirgeyici güç taşıyıcısı) molekülleridir. Bu moleküller, ışıktan bağımsız evredeki (Calvin döngüsü) kimyasal reaksiyonları yürütmek ve karbondioksiti glikoza dönüştürmek için gerekli enerji ve elektronları sağlar.
Bu ifade yanlıştır. Işıktan bağımsız evre (Calvin döngüsü) adından da anlaşılacağı gibi doğrudan güneş ışığına ihtiyaç duymaz. Bu evrede glikoz sentezi için gerekli olan enerji, ışığa bağımlı evrede güneş ışığı enerjisi kullanılarak üretilen ATP moleküllerinden ve indirgeyici güç de NADPH moleküllerinden sağlanır. Yani enerji, güneş ışığından dolaylı olarak, ATP ve NADPH aracılığıyla gelir, doğrudan değil.
Bu ifade doğrudur. Kloroplastın içinde, tilakoit zarların üst üste dizilmesiyle oluşan yapılara granum (çoğulu grana) denir. Işığa bağımlı reaksiyonlar bu granumların tilakoit zarlarında gerçekleşir. Kloroplastın granumları çevreleyen sıvı kısmına ise stroma denir ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü) burada gerçekleşir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, ışıktan bağımsız evrede glikoz sentezi için gerekli enerji doğrudan güneş ışığından değil, ışığa bağımlı evrede üretilen ATP ve NADPH'tan sağlanır. Bu nedenle D seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
