Aşağıdaki olaylardan hangisi, ökaryotik bir hücrede gerçekleşen oksijenli solunumun glikoliz evresine ait değildir?
A) Glikozun iki pirüvat molekülüne parçalanması.
B) Substrat düzeyinde fosforilasyon ile ATP sentezi.
C) $NAD^+$ molekülünün indirgenerek $NADH$ oluşumu.
D) Karbon dioksit ($CO_2$) moleküllerinin açığa çıkması.
E) Enzimatik reaksiyonların sitoplazmada gerçekleşmesi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ökaryotik bir hücrede gerçekleşen oksijenli solunumun ilk evresi olan glikoliz hakkında bilgi birikimimizi test ediyoruz. Glikoliz, hücresel solunumun temel bir adımıdır ve nerede, nasıl gerçekleştiğini bilmek konuyu anlamak için çok önemlidir. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Glikozun iki pirüvat molekülüne parçalanması: Glikolizin temel amacı, altı karbonlu bir glikoz molekülünü, her biri üç karbonlu olan iki pirüvat molekülüne parçalamaktır. Bu olay, glikoliz evresinin ana reaksiyonudur. Dolayısıyla, bu ifade glikoliz için doğrudur.
- B) Substrat düzeyinde fosforilasyon ile ATP sentezi: Glikoliz sırasında, bazı ara ürünlerden doğrudan ADP'ye fosfat grubu aktarılarak ATP sentezlenir. Bu olaya substrat düzeyinde fosforilasyon denir ve glikoliz evresinde net $2$ ATP bu yolla üretilir. Dolayısıyla, bu ifade glikoliz için doğrudur.
- C) $NAD^+$ molekülünün indirgenerek $NADH$ oluşumu: Glikoliz sırasında, glikozun parçalanmasıyla açığa çıkan elektronlar ve protonlar ($H^+$), $NAD^+$ adı verilen bir koenzim tarafından alınır. Bu durum, $NAD^+$'nın indirgenerek $NADH$ molekülüne dönüşmesine neden olur. Glikoliz evresinde $2$ molekül $NADH$ oluşur. Dolayısıyla, bu ifade glikoliz için doğrudur.
- D) Karbon dioksit ($CO_2$) moleküllerinin açığa çıkması: Karbon dioksit ($CO_2$) moleküllerinin açığa çıkması, oksijenli solunumun glikoliz evresinden sonraki aşamalarında, yani pirüvatın asetil-CoA'ya dönüşümü sırasında ve Krebs döngüsünde (sitrik asit döngüsü) gerçekleşir. Glikoliz evresinde glikoz ($6$ karbonlu) iki pirüvata ($3$ karbonlu) parçalanır ve bu süreçte karbon atomu kaybı ($CO_2$ şeklinde) yaşanmaz. Dolayısıyla, bu ifade glikoliz için yanlıştır.
- E) Enzimatik reaksiyonların sitoplazmada gerçekleşmesi: Ökaryotik hücrelerde glikoliz, hücrenin sitoplazmasında (sitozol) gerçekleşen bir dizi enzimatik reaksiyondan oluşur. Oksijenli solunumun diğer evreleri (pirüvat oksidasyonu, Krebs döngüsü, elektron taşıma sistemi) mitokondride gerçekleşir. Dolayısıyla, bu ifade glikoliz için doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, karbon dioksit ($CO_2$) moleküllerinin açığa çıkması glikoliz evresinde değil, oksijenli solunumun daha sonraki aşamalarında meydana gelir.
Cevap D seçeneğidir.
