12. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 2

Floemde şeker taşınmasıyla ilgili "basınç akışı" veya "kütle akışı" hipotezi incelendiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kaynak hücrelerde üretilen sakkaroz, aktif taşımayla kalburlu borulara yüklenir.

B) Kalburlu borulara yüklenen sakkaroz, bu bölgedeki ozmotik basıncı artırır ve komşu ksilemden su çeker.

C) Kalburlu borulardaki yüksek basınç, sakkaroz-su çözeltisinin sink (havuz) bölgelerine doğru akmasını sağlar.

D) Sink hücrelerde sakkaroz, aktif taşımayla kalburlu borulardan boşaltılır ve bu bölgedeki ozmotik basınç düşer.

E) Floemdeki su, sakkaroz boşaltıldıktan sonra ksileme geri dönmez, fotosentezde kullanılmak üzere floemde kalır.

Bitkilerde fotosentez sonucu üretilen şekerlerin (özellikle sakkarozun) bir yerden başka bir yere taşınması, "basınç akışı" veya "kütle akışı" hipotezi ile açıklanır. Bu hipotez, floem adı verilen iletim dokusunda gerçekleşen bu karmaşık süreci adım adım açıklar. Şimdi, verilen ifadeleri bu hipotez ışığında inceleyelim:

• A) Kaynak hücrelerde üretilen sakkaroz, aktif taşımayla kalburlu borulara yüklenir.

  Bu ifade doğrudur. Fotosentezin gerçekleştiği yaprak gibi "kaynak" bölgelerde üretilen sakkaroz, enerji harcanarak (aktif taşıma ile) komşu hücrelerden kalburlu borulara (floemin ana taşıma elemanları) yüklenir. Bu yükleme, floemdeki şeker konsantrasyonunu artırır.

• B) Kalburlu borulara yüklenen sakkaroz, bu bölgedeki ozmotik basıncı artırır ve komşu ksilemden su çeker.

  Bu ifade doğrudur. Kalburlu borulara aktif olarak yüklenen sakkaroz, bu bölgedeki çözünen madde miktarını artırır. Bu durum, kalburlu boruların su potansiyelini düşürür ve ozmotik basıncını yükseltir. Sonuç olarak, yüksek su potansiyeline sahip olan komşu ksilemden su, ozmoz yoluyla kalburlu borulara geçer.

• C) Kalburlu borulardaki yüksek basınç, sakkaroz-su çözeltisinin sink (havuz) bölgelerine doğru akmasını sağlar.

  Bu ifade doğrudur. Kaynak bölgesinde kalburlu borulara su girişinin neden olduğu yüksek turgor basıncı (hidrostatik basınç), floem özsuyunun (sakkaroz-su çözeltisi) daha düşük basınca sahip olan "sink" (havuz) bölgelerine (örneğin kökler, meyveler, büyüyen tomurcuklar) doğru akmasını sağlayan itici gücü oluşturur. Bu, kütle akışı prensibidir.

• D) Sink hücrelerde sakkaroz, aktif taşımayla kalburlu borulardan boşaltılır ve bu bölgedeki ozmotik basınç düşer.

  Bu ifade doğrudur. Sink bölgelerinde, sakkaroz depolanmak veya kullanılmak üzere kalburlu borulardan aktif taşıma ile boşaltılır. Sakkarozun boşaltılması, bu bölgedeki kalburlu borulardaki çözünen madde konsantrasyonunu ve dolayısıyla ozmotik basıncı düşürür.

• E) Floemdeki su, sakkaroz boşaltıldıktan sonra ksileme geri dönmez, fotosentezde kullanılmak üzere floemde kalır.

  Bu ifade yanlıştır. Sink bölgelerinde sakkaroz kalburlu borulardan boşaltıldığında, bu bölgedeki su potansiyeli artar (ozmotik basınç düşer). Bunun sonucunda, su ozmoz yoluyla kalburlu borulardan çıkar ve komşu ksilem damarlarına geri döner. Ksileme dönen bu su, bitkinin üst kısımlarına (kaynak bölgelerine) tekrar taşınarak döngüyü tamamlar. Floemdeki suyun fotosentezde kullanılmak üzere floemde kalması gibi bir durum söz konusu değildir; fotosentez için gerekli su ksilem tarafından taşınır ve yaprak hücrelerinde kullanılır.

Cevap E seçeneğidir.