12. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo Test 1

Bitkilerde fotosentez sonucu üretilen organik maddeler (şekerler), floem adı verilen iletim dokusu aracılığıyla bitkinin farklı bölgelerine taşınır. Bu taşıma, "basınç akışı hipotezi" ile açıklanır.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi basınç akışı hipotezi ile ilgili yanlış bir bilgidir?

A) Organik maddeler, kaynaktan (örneğin yapraklar) floeme aktif taşıma ile yüklenir.

B) Floeme şeker yüklenmesi, floemdeki su potansiyelini düşürür ve suyun ksilemden floeme osmozla geçmesini sağlar.

C) Floemde oluşan yüksek turgor basıncı, organik maddelerin havuz bölgelerine doğru hareketini sağlar.

D) Havuz bölgelerinde (örneğin kökler veya meyveler) organik maddeler floemden aktif taşıma ile boşaltılır.

E) Floemde organik madde taşınması, enerji harcanmadan pasif olarak gerçekleşir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bitkilerde fotosentez sonucu üretilen besinlerin (şekerlerin) bitkinin farklı bölgelerine nasıl taşındığını açıklayan "basınç akışı hipotezi"ni adım adım inceleyelim ve hangi ifadenin yanlış olduğunu bulalım.

• Basınç Akışı Hipotezi Nedir?

  Bu hipotez, bitkilerde floem adı verilen iletim dokusunda organik maddelerin (şekerlerin) kaynaktan (üretildiği yer, örneğin yapraklar) havuz bölgelerine (tüketildiği veya depolandığı yer, örneğin kökler, meyveler) nasıl taşındığını açıklar. Bu taşıma, floem içinde oluşan bir basınç farkı sayesinde gerçekleşir.

• A) Organik maddeler, kaynaktan (örneğin yapraklar) floeme aktif taşıma ile yüklenir.

  Bu ifade DOĞRUDUR. Fotosentez sonucu yapraklarda üretilen şekerler, kaynak hücrelerden floemin kalburlu borularına aktif taşıma (yani enerji harcayarak) ile yüklenir. Bu yükleme, floem içindeki şeker konsantrasyonunu artırır.

• B) Floeme şeker yüklenmesi, floemdeki su potansiyelini düşürür ve suyun ksilemden floeme osmozla geçmesini sağlar.

  Bu ifade de DOĞRUDUR. Floemdeki şeker konsantrasyonu arttığında, floemin su potansiyeli düşer (yani su çekme eğilimi artar). Bu durum, komşu ksilem dokusundan suyun, daha yüksek su potansiyelinden daha düşük su potansiyeline doğru osmoz (pasif su geçişi) yoluyla floeme geçmesini sağlar.

• C) Floemde oluşan yüksek turgor basıncı, organik maddelerin havuz bölgelerine doğru hareketini sağlar.

  Bu ifade de DOĞRUDUR. Suyun osmozla floeme girmesi, floem içinde yüksek bir hidrostatik basınç (turgor basıncı) oluşturur. Bu yüksek basınç, floem sıvısını (şekerli su çözeltisini) kaynaktan havuz bölgelerine doğru iterek toplu akışı başlatır.

• D) Havuz bölgelerinde (örneğin kökler veya meyveler) organik maddeler floemden aktif taşıma ile boşaltılır.

  Bu ifade de DOĞRUDUR. Havuz bölgelerinde (kökler, meyveler, büyüyen sürgünler vb.) depolanacak veya kullanılacak olan şekerler, floemden havuz hücrelerine yine aktif taşıma (enerji harcayarak) ile boşaltılır. Bu boşaltma, havuz bölgesindeki floemde şeker konsantrasyonunu düşürür ve dolayısıyla su potansiyelini artırır.

• E) Floemde organik madde taşınması, enerji harcanmadan pasif olarak gerçekleşir.

  Bu ifade YANLIŞTIR. Basınç akışı hipotezine göre, floemdeki organik madde taşınmasının kendisi (yani yüksek basınçtan düşük basınca doğru toplu akış) fiziksel bir süreç olup doğrudan enerji harcamaz. Ancak, bu toplu akışı sağlayan basınç farkının oluşturulması ve sürdürülmesi için hem kaynaktan floeme şeker yüklenmesi hem de havuz bölgelerinde floemden şeker boşaltılması aktif taşıma ile gerçekleşir ve bu süreçler enerji (ATP) harcamayı gerektirir. Dolayısıyla, floemdeki organik madde taşınması süreci bir bütün olarak enerji bağımlıdır.

Cevap E seçeneğidir.