12. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 7. senaryo Test 1

Tohum dormansisi, bitkilerin hayatta kalma stratejilerinden biridir ve tohumların uygun olmayan koşullarda çimlenmesini önler. Dormansi, çeşitli içsel ve dışsal faktörlerin etkisiyle kırılır ve tohum çimlenmeye başlar.

Dormansi ve çimlenme arasındaki fizyolojik ilişkiyi açıklayan aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Dormansi halindeyken tohumun metabolik aktivitesi minimum seviyededir.

B) Giberellin hormonu, tohum dormansisinin kırılmasında ve çimlenmenin başlamasında önemli rol oynar.

C) Absisik asit (ABA) seviyesinin tohumda yüksek olması, dormansiyi teşvik ederken, ABA seviyesinin düşmesi çimlenmeye yol açabilir.

D) Soğuk katlama (stratifikasyon) gibi uygulamalar, tohum kabuğunu incelterek su alımını kolaylaştırır ve dormansiyi kırar.

E) Çimlenme sürecinde, embriyo tarafından salgılanan giberellinler, nişasta gibi depolanmış besinlerin parçalanmasını uyarır.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Tohum dormansisi ve çimlenme, bitkilerin yaşam döngüsünde kritik öneme sahip iki fizyolojik süreçtir. Bu soru, bu iki süreç arasındaki ilişkiyi ve onları etkileyen faktörleri anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.

• A) Dormansi halindeyken tohumun metabolik aktivitesi minimum seviyededir.

  Bu ifade doğrudur. Dormansi, tohumun uygun olmayan koşullarda çimlenmesini engelleyen bir "uyku" halidir. Bu süreçte tohum, enerji tüketimini en aza indirmek için metabolik aktivitelerini (solunum, protein sentezi vb.) minimum seviyeye düşürür. Bu, tohumun uzun süre hayatta kalmasını sağlar.

• B) Giberellin hormonu, tohum dormansisinin kırılmasında ve çimlenmenin başlamasında önemli rol oynar.

  Bu ifade de doğrudur. Giberellinler (GA), tohum çimlenmesini teşvik eden bitki hormonlarıdır. Dormansinin kırılmasında ve çimlenme sürecinin başlatılmasında anahtar rol oynarlar. Genellikle absisik asidin (ABA) etkilerini tersine çevirerek çimlenmeyi tetiklerler.

• C) Absisik asit (ABA) seviyesinin tohumda yüksek olması, dormansiyi teşvik ederken, ABA seviyesinin düşmesi çimlenmeye yol açabilir.

  Bu ifade de doğrudur. Absisik asit (ABA), tohum dormansisini sürdüren ve çimlenmeyi engelleyen birincil bitki hormonudur. Tohumda yüksek ABA seviyeleri dormansiyi korurken, ABA seviyesinin düşmesi veya giberellin seviyesinin artması, dormansinin kırılmasına ve çimlenmenin başlamasına neden olur. Bu iki hormonun dengesi, tohumun kaderini belirler.

• D) Soğuk katlama (stratifikasyon) gibi uygulamalar, tohum kabuğunu incelterek su alımını kolaylaştırır ve dormansiyi kırar.

  Bu ifade yanlıştır. Soğuk katlama (stratifikasyon), tohumların belirli bir süre soğuk ve nemli koşullara maruz bırakılması işlemidir. Bu işlem, tohum kabuğunu inceltmez. Stratifikasyonun temel amacı, tohum içindeki fizyolojik dormansiyi kırmak, yani embriyonun çimlenme yeteneğini artırmaktır. Bunu genellikle tohumdaki hormon dengesini değiştirerek (örneğin, ABA seviyesini düşürüp giberellin seviyesini artırarak) yapar. Tohum kabuğunu incelterek su alımını kolaylaştıran yöntemler genellikle "skarifikasyon" olarak adlandırılır ve mekanik veya kimyasal aşındırma ile yapılır. Bu nedenle, soğuk katlamanın mekanizması yanlış açıklanmıştır.

• E) Çimlenme sürecinde, embriyo tarafından salgılanan giberellinler, nişasta gibi depolanmış besinlerin parçalanmasını uyarır.

  Bu ifade doğrudur. Çimlenme başladığında, embriyo tarafından salgılanan giberellinler, tohumun aleuron tabakasını (özellikle tahıllarda) uyararak amilaz gibi sindirim enzimlerinin üretilmesini sağlar. Bu enzimler, tohumda depolanmış nişasta gibi kompleks besin maddelerini daha basit şekerlere parçalayarak büyüyen embriyo için enerji ve yapı taşları sağlar.

Yukarıdaki açıklamalara göre, D seçeneğindeki ifade tohum dormansisinin kırılma mekanizmasını yanlış açıklamaktadır.

Cevap D seçeneğidir.