Bir bölgede sanayi faaliyetlerinin gelişmesinde hem doğal hem de beşerî faktörler etkili olmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi, sanayi gelişimini etkileyen beşerî faktörlerden biri değildir?
A) Sermaye birikimi
B) Ulaşım olanakları
C) Enerji kaynaklarının varlığı
D) Pazar koşullarının uygunluğu
E) Nitelikli iş gücünün bulunması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Sanayi faaliyetlerinin bir bölgede gelişmesi, birçok farklı faktöre bağlıdır. Bu faktörleri genel olarak iki ana başlık altında inceleyebiliriz: doğal faktörler ve beşerî (insanî) faktörler. Sorumuz, bu faktörlerden hangisinin beşerî olmadığını yani doğal bir faktör olduğunu bulmamızı istiyor.
- Doğal Faktörler: Bir bölgenin coğrafi konumu, iklimi, yer şekilleri, su kaynakları, maden yatakları, enerji kaynakları gibi doğanın kendiliğinden sunduğu imkanlardır.
- Beşerî Faktörler: İnsanların faaliyetleri, kararları ve oluşturduğu sistemlerle ilgili olan faktörlerdir. Bunlar arasında sermaye, iş gücü, teknoloji, ulaşım ağları, pazar, yönetim ve politikalar sayılabilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sermaye birikimi: Sanayi tesisi kurmak, makine almak, hammadde temin etmek için paraya (sermayeye) ihtiyaç vardır. Sermaye, insanların tasarrufları ve yatırımları sonucu oluşur. Dolayısıyla bu, beşerî bir faktördür.
- B) Ulaşım olanakları: Üretilen ürünlerin pazara ulaştırılması, hammaddelerin fabrikaya getirilmesi için yollar, demiryolları, limanlar, havaalanları gibi ulaşım ağlarına ihtiyaç vardır. Bu ağlar insanlar tarafından inşa edilir ve geliştirilir. Dolayısıyla bu, beşerî bir faktördür.
- C) Enerji kaynaklarının varlığı: Sanayide makinelerin çalışması için enerjiye ihtiyaç vardır. Kömür, petrol, doğalgaz, su gücü (hidroelektrik), rüzgar, güneş gibi enerji kaynakları doğada kendiliğinden bulunur. Bu kaynakların "varlığı" yani doğada bulunup bulunmaması doğal bir faktördür. İnsanlar bu kaynakları keşfeder ve kullanır, ancak kaynakların kendisi doğaldır.
- D) Pazar koşullarının uygunluğu: Üretilen ürünlerin satılabileceği bir alıcı kitlesinin (pazarın) olması sanayi için hayati öneme sahiptir. Nüfus yoğunluğu, alım gücü, tüketim alışkanlıkları gibi pazar koşulları insan toplulukları ve ekonomik faaliyetlerle ilgilidir. Dolayısıyla bu, beşerî bir faktördür.
- E) Nitelikli iş gücünün bulunması: Sanayi tesislerinde çalışacak, üretim yapacak, makineleri kullanacak, yönetecek eğitimli ve deneyimli insanlara (iş gücüne) ihtiyaç vardır. İş gücü, insan kaynaklı bir faktördür. Dolayısıyla bu, beşerî bir faktördür.
Gördüğümüz gibi, A, B, D ve E seçenekleri insanların faaliyetleri ve oluşturduğu sistemlerle ilgiliyken, C seçeneği olan "Enerji kaynaklarının varlığı" doğanın kendiliğinden sunduğu bir imkandır. Bu nedenle, sanayi gelişimini etkileyen beşerî faktörlerden biri değildir.
Cevap C seçeneğidir.
