Sanayi devrimi ile birlikte beşerî faktörlerin ekonomik faaliyetler üzerindeki etkisi artmıştır. Aşağıdakilerden hangisi, günümüz modern sanayisinin gelişmesinde doğal faktörlerden ziyade beşerî faktörlerin ön plana çıktığına bir örnek olarak gösterilebilir?
A) Maden yataklarının bulunduğu bölgelerde ağır sanayinin kurulması
B) Akarsu kenarlarında hidroelektrik santrallerinin inşa edilmesi
C) İklimin elverişli olduğu kıyı bölgelerinde turizm faaliyetlerinin canlanması
D) Sermaye ve nitelikli iş gücünün yoğunlaştığı bölgelerde yüksek teknoloji endüstrilerinin gelişmesi
E) Verimli ovalarda tarımsal ürün çeşitliliğinin artması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Sanayi Devrimi ile birlikte ekonomik faaliyetlerde doğal faktörlerin yerini beşerî (insan kaynaklı) faktörlerin almaya başlaması ve günümüz modern sanayisinde bu durumun bir örneğini bulmamız isteniyor. Haydi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Maden yataklarının bulunduğu bölgelerde ağır sanayinin kurulması: Bu durumda, sanayinin kurulmasında belirleyici olan temel faktör, maden yataklarıdır. Maden yatakları ise doğal bir faktördür. Yani burada doğal faktörler ön plandadır.
- B) Akarsu kenarlarında hidroelektrik santrallerinin inşa edilmesi: Hidroelektrik santrallerinin kurulabilmesi için akarsu gibi doğal bir kaynağın varlığı şarttır. Akarsu, doğal bir faktördür. Dolayısıyla bu seçenekte de doğal faktörler belirleyicidir.
- C) İklimin elverişli olduğu kıyı bölgelerinde turizm faaliyetlerinin canlanması: Turizm faaliyetlerinin gelişmesinde elverişli iklim ve kıyı bölgeleri gibi doğal güzellikler temel çekicilik unsurlarıdır. Bunlar da doğal faktörlerdir.
- D) Sermaye ve nitelikli iş gücünün yoğunlaştığı bölgelerde yüksek teknoloji endüstrilerinin gelişmesi: Yüksek teknoloji endüstrileri (örneğin yazılım, elektronik, biyoteknoloji) genellikle hammaddeye veya belirli bir coğrafi konuma bağımlılığı az olan sektörlerdir. Bu endüstrilerin gelişmesinde asıl belirleyici olanlar, finansal kaynaklar (sermaye) ve eğitimli, yetenekli insan gücüdür (nitelikli iş gücü). Sermaye ve nitelikli iş gücü ise tamamen beşerî faktörlerdir. Bu tür sanayiler, doğal kaynaklardan ziyade insan zekası, bilgi birikimi ve finansal imkanlarla şekillenir. Bu nedenle, modern sanayinin beşerî faktörlerle geliştiğine en iyi örnektir.
- E) Verimli ovalarda tarımsal ürün çeşitliliğinin artması: Tarımsal faaliyetlerin temelini verimli topraklar yani verimli ovalar oluşturur. Toprak verimliliği doğal bir faktördür. Ürün çeşitliliğinin artmasında beşerî faktörler (tohum ıslahı, sulama vb.) etkili olsa da, temel doğal koşul (verimli ova) belirleyicidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, modern sanayinin doğal kaynaklardan bağımsızlaşarak insan faktörlerine (bilgi, sermaye, iş gücü) dayalı olarak geliştiği en net örnek D seçeneğinde verilmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
