9. sınıf coğrafya 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 1

Aşağıdaki durumlardan hangisi, afet öncesi "tehlike" kavramına örnek olarak gösterilebilir?

A) Bir dağ yamacında heyelan potansiyeli olan eğimli ve gevşek zeminlerin bulunması

B) Sel sularının yerleşim yerlerini basarak can ve mal kaybına yol açması

C) Deprem nedeniyle binaların yıkılması ve altyapının zarar görmesi

D) Yangın sonucu ormanlık alanların yok olması

E) Fırtına sonrası elektrik kesintilerinin yaşanması

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, afet yönetimi terminolojisinde çok önemli bir kavram olan "tehlike"nin ne anlama geldiğini ve afet öncesi durumu nasıl tanımladığını anlamamız gerekiyor. Gelin, bu kavramı adım adım inceleyelim ve seçenekleri değerlendirelim.

• Tehlike (Hazard) Nedir?

  Tehlike, doğal veya insan kaynaklı olarak ortaya çıkma potansiyeli olan ve gerçekleştiğinde can ve mal kaybına, çevresel zararlara yol açabilecek olay veya durumdur. Henüz gerçekleşmemiştir, ancak gerçekleşme potansiyeli taşır. Yani, bir risk faktörüdür.

• Afet Nedir?

  Afet ise, tehlikenin gerçekleşmesi sonucu toplumun normal yaşamını ve faaliyetlerini durma noktasına getiren, büyük çapta can ve mal kaybına yol açan olaylardır. Afetler, tehlikelerin gerçekleşmiş halidir.

• Şimdi seçenekleri bu tanımlar ışığında inceleyelim:
  • A) Bir dağ yamacında heyelan potansiyeli olan eğimli ve gevşek zeminlerin bulunması

    Bu durum, henüz bir heyelan (afet) meydana gelmemiş olmasına rağmen, heyelanın oluşması için gerekli fiziksel koşulların (eğimli, gevşek zemin) varlığını ifade eder. Bu koşullar, heyelan tehlikesini oluşturur. Yani, potansiyel bir zararın kaynağıdır. Bu tanım, "tehlike" kavramına birebir uymaktadır.

  • B) Sel sularının yerleşim yerlerini basarak can ve mal kaybına yol açması

    Bu ifade, sel olayının (tehlike) gerçekleşmiş halini ve bunun sonucunda ortaya çıkan can ve mal kaybını anlatır. Bu, bir "afet"in kendisi veya afet sonrası durumudur, tehlike değildir.

  • C) Deprem nedeniyle binaların yıkılması ve altyapının zarar görmesi

    Deprem, bir doğal tehlikedir. Ancak binaların yıkılması ve altyapının zarar görmesi, deprem tehlikesinin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan "afet"in sonuçlarıdır. Bu da tehlike değil, afetin etkisidir.

  • D) Yangın sonucu ormanlık alanların yok olması

    Yangın, bir tehlikedir. Ancak ormanlık alanların yok olması, yangın tehlikesinin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan "afet"in doğrudan sonucudur. Bu da tehlike değil, afetin etkisidir.

  • E) Fırtına sonrası elektrik kesintilerinin yaşanması

    Fırtına, bir tehlikedir. Ancak elektrik kesintileri, fırtına tehlikesinin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan "afet"in dolaylı bir sonucudur. Bu da tehlike değil, afetin bir etkisidir.

Gördüğümüz gibi, A seçeneği henüz gerçekleşmemiş ancak potansiyel olarak zarar verebilecek bir durumu, yani "tehlike"yi en doğru şekilde tanımlamaktadır. Diğer seçenekler ise tehlikenin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan afet durumlarını veya bunların sonuçlarını ifade eder.

Cevap A seçeneğidir.