Merkantilizm, $16$. yüzyıldan $18$. yüzyıla kadar Avrupa'da etkili olan bir ekonomik teoridir. Bu teoriye göre bir devletin zenginliği, sahip olduğu değerli madenlerin (altın ve gümüş) miktarıyla ölçülür. Bu anlayış, Coğrafi Keşifler sonrasında sömürgecilik faaliyetlerinin temelini oluşturmuştur.
Merkantilist ekonomik politikaların temel hedefleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Ülke içine değerli maden girişini artırmak.
B) İhracatı teşvik edip ithalatı kısıtlamak.
C) Sömürgelerden hammadde elde etmek.
D) İç piyasada serbest rekabet ortamı oluşturmak.
E) Ulusal ekonomiyi güçlendirmek.
Bu soruda, Merkantilizm adı verilen ekonomik teorinin temel hedeflerinden hangisinin yer almadığı soruluyor. Merkantilizm, 16. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar Avrupa'da etkili olmuş, devletin zenginliğini sahip olduğu değerli madenlerin (altın ve gümüş) miktarıyla ölçen bir anlayıştır. Bu anlayış, Coğrafi Keşifler sonrasında sömürgecilik faaliyetlerinin temelini oluşturmuştur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ülke içine değerli maden girişini artırmak: Merkantilizmin temel amacı, ülkenin altın ve gümüş rezervlerini artırmaktır. Çünkü bu teoriye göre bir devletin zenginliği, sahip olduğu değerli maden miktarıyla ölçülür. Bu nedenle, değerli maden girişini artırmak Merkantilist bir hedeftir.
- B) İhracatı teşvik edip ithalatı kısıtlamak: Değerli maden girişini artırmanın en etkili yollarından biri, dış ticaret fazlası vermektir. Yani, ülkenin sattığı (ihracat) ürünlerin değeri, aldığı (ithalat) ürünlerin değerinden fazla olmalıdır. Bu da ihracatın teşvik edilmesi ve ithalatın kısıtlanmasıyla sağlanır. Bu da Merkantilist bir hedeftir.
- C) Sömürgelerden hammadde elde etmek: Merkantilist devletler, kendi sanayileri için gerekli hammaddeleri ucuza temin etmek ve ürettikleri mamul malları satmak için sömürgelere ihtiyaç duymuşlardır. Bu, ulusal ekonomiyi güçlendirme ve dışa bağımlılığı azaltma stratejisinin bir parçasıdır. Bu da Merkantilist bir hedeftir.
- D) İç piyasada serbest rekabet ortamı oluşturmak: Merkantilizm, devletin ekonomiye yoğun müdahalesini savunan bir sistemdir. Devlet, ticareti ve sanayiyi düzenler, tekeller oluşturur, sübvansiyonlar verir ve koruyucu gümrük vergileri uygular. Serbest rekabet ortamı, devlet müdahalesinin az olduğu veya hiç olmadığı liberal ekonomik anlayışın bir özelliğidir ve Merkantilizmin tam tersidir. Bu nedenle, bu Merkantilist bir hedef değildir.
- E) Ulusal ekonomiyi güçlendirmek: Yukarıda sayılan tüm politikalar (değerli maden biriktirme, ihracatı artırma, sömürgelerden faydalanma) nihayetinde devletin ekonomik gücünü ve dolayısıyla siyasi ve askeri gücünü artırmayı hedefler. Bu, Merkantilizmin genel ve kapsayıcı bir amacıdır. Bu da Merkantilist bir hedeftir.
Bu analizler sonucunda, Merkantilist ekonomik politikaların temel hedefleri arasında yer almayan seçeneğin, iç piyasada serbest rekabet ortamı oluşturmak olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
