II. Dünya Savaşı sonrası dönemde dünya siyasetinde yaşanan önemli gelişmelerden biri, ABD ve SSCB liderliğinde iki kutuplu bir yapının ortaya çıkmasıdır. Bu dönemde Türkiye de dış politikasında önemli değişikliklere gitmek zorunda kalmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı sonrası dönemde Batı Bloku'na yakınlaşma çabaları kapsamında gerçekleştirdiği adımlardan biri değildir?
A) Truman Doktrini çerçevesinde ekonomik ve askerî yardım alması
B) Marshall Planı'ndan faydalanarak ekonomik kalkınmayı desteklemesi
C) NATO'ya üye olarak Batı güvenlik şemsiyesine dâhil olması
D) Bağlantısızlar Hareketi'ne aktif olarak katılarak denge politikası izlemesi
E) Avrupa Konseyi'ne üye olarak Batı Avrupa ile entegrasyon sürecine girmesi
II. Dünya Savaşı sonrası dönemde dünya siyaseti, ABD ve SSCB liderliğinde iki kutuplu bir yapıya bürünmüştür. Bu durum, Türkiye'nin dış politikasında köklü değişikliklere gitmesini zorunlu kılmıştır. Türkiye, Sovyet tehdidi karşısında güvenliğini sağlamak ve ekonomik kalkınmasını desteklemek amacıyla Batı Bloku'na yakınlaşma stratejisi izlemiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Truman Doktrini çerçevesinde ekonomik ve askerî yardım alması: II. Dünya Savaşı sonrası Sovyetler Birliği'nin yayılmacı politikalarına karşı ABD Başkanı Truman tarafından 1947'de ilan edilen Truman Doktrini, özellikle Türkiye ve Yunanistan'a ekonomik ve askerî yardım sağlamayı amaçlamıştır. Türkiye, bu yardımları kabul ederek Batı Bloku'nun güvenlik şemsiyesine girme yolunda önemli bir adım atmıştır. Bu, Batı'ya yakınlaşma çabalarının bir parçasıdır.
- B) Marshall Planı'ndan faydalanarak ekonomik kalkınmayı desteklemesi: Avrupa ülkelerinin savaş sonrası ekonomik toparlanmasını sağlamak amacıyla ABD tarafından 1948'de başlatılan Marshall Planı (Avrupa İyileşme Programı), Türkiye'yi de kapsamıştır. Türkiye, bu plan çerçevesinde aldığı yardımlarla ekonomisini güçlendirmeye çalışmış ve Batı Avrupa ile ekonomik entegrasyon sürecine girmiştir. Bu da Batı'ya yakınlaşma çabalarının bir göstergesidir.
- C) NATO'ya üye olarak Batı güvenlik şemsiyesine dâhil olması: 1949'da kurulan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Sovyetler Birliği'ne karşı Batı Bloku'nun askerî savunma örgütüydü. Türkiye, Kore Savaşı'nda gösterdiği başarıların da etkisiyle 1952 yılında NATO'ya üye olmuştur. Bu üyelik, Türkiye'nin Batı Bloku'na askerî ve siyasi olarak kesin bir şekilde bağlanmasını sağlamıştır. Bu, Batı'ya yakınlaşma çabalarının en somut adımlarından biridir.
- D) Bağlantısızlar Hareketi'ne aktif olarak katılarak denge politikası izlemesi: Bağlantısızlar Hareketi, Soğuk Savaş döneminde ABD liderliğindeki Batı Bloku ile SSCB liderliğindeki Doğu Bloku'na dâhil olmayı reddeden, bağımsız bir dış politika izlemeyi amaçlayan ülkeler tarafından oluşturulmuştur (Hindistan, Yugoslavya, Mısır gibi). Türkiye ise, yukarıda belirtilen adımlarla açıkça Batı Bloku'na dâhil olmayı tercih etmiştir. Dolayısıyla, Bağlantısızlar Hareketi'ne katılmak, Türkiye'nin Batı'ya yakınlaşma çabalarıyla çelişen bir durumdur. Türkiye, bu harekete aktif olarak katılmamıştır.
- E) Avrupa Konseyi'ne üye olarak Batı Avrupa ile entegrasyon sürecine girmesi: Avrupa Konseyi, 1949 yılında demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü ilkelerini korumak ve geliştirmek amacıyla kurulmuş uluslararası bir örgüttür. Türkiye, Avrupa Konseyi'nin kurucu üyelerinden biri olarak Batı Avrupa ile siyasi ve kültürel entegrasyon sürecine erken bir tarihte girmiştir. Bu da Batı'ya yakınlaşma çabalarının bir parçasıdır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı sonrası dönemde Batı Bloku'na yakınlaşma çabaları kapsamında gerçekleştirdiği adımlardan biri olmayan seçenek D'dir.
Cevap D seçeneğidir.
