🎓 7. sınıf bursluluk sınavı konuları Test 1 - Ders Notu
Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencileri! Bu ders notu, bursluluk sınavı Test 1'de karşılaşabileceğiniz temel Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri konularını sade bir dille özetlemek için hazırlandı. Konuları anladığınızdan emin olun, çünkü bu bilgiler diğer konuların da temelini oluşturur.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiilin çekim özelliklerini yitirerek cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Fiil anlamını taşımaya devam ederler ama kip ve şahıs eki almazlar.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılır.
- Örnek: "Kitap okumak en sevdiğim hobidir." (Ne?)
- Örnek: "Onun gülüşü herkesi etkiledi." (Ne?)
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi bir ismi niteler veya adlaşmış sıfat görevi görür.
- Örnek: "Koşan çocuk düştü." (Hangi çocuk?)
- Örnek: "Yarın gelecek misafirleri bekliyoruz." (Hangi misafirler?)
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil): Fiile "-ip, -arak, -ken, -alı, -madan, -dıkça, -ince, -r...mez, -esiye, -e...e" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi fiili veya fiilimsiyi durum ya da zaman yönünden belirtir.
- Örnek: "Ders çalışarak başarılı oldu." (Nasıl başarılı oldu?)
- Örnek: "Eve gelince beni ara." (Ne zaman ara?)
⚠️ Dikkat: İsim-fiil eki "-ma" ile olumsuzluk eki "-ma"yı karıştırmayın. Olumsuzluk eki fiili olumsuz yapar, isim-fiil eki ise fiili isimleştirir. (Örn: "Gelme!" (olumsuzluk) vs. "Gelme zamanı." (isim-fiil))
➕ Tam Sayılarla İşlemler
Tam sayılar, pozitif doğal sayılar, negatif doğal sayılar ve sıfırdan oluşan sayılardır. ($..., -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, ...$)
- Toplama İşlemi:
- Aynı işaretli iki tam sayı toplanırken, sayılar toplanır ve ortak işaret sonuca yazılır. (Örnek: $3 + 5 = 8$, $-3 + (-5) = -8$)
- Farklı işaretli iki tam sayı toplanırken, mutlak değerleri büyük olan sayıdan küçük olan çıkarılır ve mutlak değeri büyük olan sayının işareti sonuca yazılır. (Örnek: $5 + (-3) = 2$, $-5 + 3 = -2$)
- Çıkarma İşlemi: Bir tam sayıdan diğerini çıkarmak demek, çıkan sayının işaretini değiştirip toplama işlemi yapmak demektir.
- Örnek: $7 - (-3) = 7 + 3 = 10$
- Örnek: $-5 - 2 = -5 + (-2) = -7$
- Çarpma ve Bölme İşlemi:
- Aynı işaretli iki tam sayının çarpımı veya bölümü pozitiftir. (Örnek: $3 \times 5 = 15$, $-3 \times (-5) = 15$, $10 \div 2 = 5$, $-10 \div (-2) = 5$)
- Farklı işaretli iki tam sayının çarpımı veya bölümü negatiftir. (Örnek: $3 \times (-5) = -15$, $-3 \times 5 = -15$, $10 \div (-2) = -5$, $-10 \div 2 = -5$)
💡 İpucu: İşlem önceliğine dikkat edin! Parantez içi, üslü sayılar, çarpma/bölme (soldan sağa), toplama/çıkarma (soldan sağa).
➗ Rasyonel Sayılar
Rasyonel sayılar, $a$ bir tam sayı ve $b$ sıfırdan farklı bir tam sayı olmak üzere, $ rac{a}{b}$ şeklinde yazılabilen sayılardır. Her tam sayı aynı zamanda bir rasyonel sayıdır (paydası 1 olarak yazılabilir).
- Toplama ve Çıkarma İşlemi:
- Paydaları eşitse, paylar toplanır veya çıkarılır, payda aynen yazılır. (Örnek: $ rac{3}{5} + rac{1}{5} = rac{4}{5}$)
- Paydaları farklı ise, önce paydalar eşitlenir (genişletme veya sadeleştirme ile), sonra paylar toplanır veya çıkarılır. (Örnek: $ rac{1}{2} + rac{1}{3} = rac{3}{6} + rac{2}{6} = rac{5}{6}$)
- Çarpma İşlemi: Paylar kendi arasında, paydalar kendi arasında çarpılır.
- Örnek: $ rac{2}{3} \times rac{4}{5} = rac{2 \times 4}{3 \times 5} = rac{8}{15}$
- Bölme İşlemi: Birinci rasyonel sayı aynen yazılır, ikinci rasyonel sayı ters çevrilerek çarpılır.
- Örnek: $ rac{3}{4} \div rac{2}{5} = rac{3}{4} \times rac{5}{2} = rac{15}{8}$
⚠️ Dikkat: Rasyonel sayılarla işlem yaparken işaretlere (pozitif/negatif) tam sayılardaki gibi dikkat edin.
🔬 Hücre ve Bölünmeler
Hücre, canlıların en küçük yapı ve görev birimidir. Canlılar tek hücreli veya çok hücreli olabilir.
- Hücrenin Temel Kısımları:
- Hücre Zarı: Hücreyi dış etkilerden korur, madde giriş çıkışını kontrol eder (seçici geçirgendir).
- Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran yarı akışkan maddedir. İçinde organeller bulunur.
- Çekirdek: Hücrenin yönetim merkezidir, kalıtsal bilgileri (DNA) taşır ve hücre bölünmesini kontrol eder.
- Önemli Organeller ve Görevleri:
- Mitokondri: Hücrenin enerji santralidir, solunumla enerji üretir.
- Ribozom: Protein sentezi yapar.
- Endoplazmik Retikulum: Madde taşınmasını sağlar.
- Golgi Cisimciği: Salgı maddelerini paketler ve depolar.
- Lizozom (Hayvan hücresi): Hücre içi sindirimi yapar.
- Koful: Atık maddeleri depolar, bitkilerde büyük ve azdır, hayvanlarda küçük ve çoktur.
- Kloroplast (Bitki hücresi): Fotosentez yaparak besin üretir.
- Sentrozom (Hayvan hücresi): Hücre bölünmesinde görevlidir.
- Hücre Duvarı (Bitki hücresi): Hücreye dayanıklılık ve şekil verir, tam geçirgendir.
- Hücre Bölünmeleri:
- Mitoz Bölünme:
- Tek hücrelilerde üremeyi, çok hücrelilerde büyüme, gelişme ve yaraların onarımını sağlar.
- Bir hücreden iki yeni hücre oluşur.
- Oluşan hücrelerin kalıtsal yapısı (kromozom sayısı ve genetik bilgi) ana hücre ile aynıdır.
- Vücut hücrelerinde görülür.
- Mayoz Bölünme:
- Eşeyli üreyen canlılarda üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşmasını sağlar.
- Bir hücreden dört yeni hücre oluşur.
- Oluşan hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadardır ($2n \to n$).
- Kalıtsal çeşitlilik sağlar (parça değişimi sayesinde).
- Üreme ana hücrelerinde görülür.
💡 İpucu: Hayvan hücrelerinde hücre duvarı, kloroplast ve sentrozom bulunmazken; bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz, hücre duvarı ve kloroplast bulunur.
📝 Bu notlar, konulara hızlıca göz atmanız ve önemli noktaları hatırlamanız için hazırlandı. Başarılar dilerim!
