10. sınıf felsefe 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo meb Test 2

Ahlak felsefesinin temel kavramlarından biri olan "vicdan" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Vicdan, bir kişinin kendi eylemlerini ahlaki açıdan değerlendirmesini ve bu değerlendirme sonucunda hissettiği içsel yargıyı ifade eder.

A) Vicdan, yalnızca bireyin toplumsal kurallara uyma zorunluluğunu ifade eder.

B) Vicdan, bireyin ahlaki eylemlerinde dışsal bir otoriteye bağlı kalmasını sağlar.

C) Vicdan, bireyin iyi ve kötüyü ayırt etmesini sağlayan, içsel bir yargı ve duygu mekanizmasıdır.

D) Vicdan, ahlaki kararların tamamen mantık ve akıl yürütme ile alındığını gösterir.

E) Vicdan, her durumda evrensel ahlak yasalarına körü körüne uymayı gerektirir.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Ahlak felsefesinin önemli kavramlarından biri olan "vicdan" üzerine bir soruyla karşı karşıyayız. Vicdan, hepimizin iç dünyasında hissettiği, eylemlerimizi değerlendirmemizi sağlayan çok özel bir mekanizmadır. Şimdi bu soruyu adım adım inceleyelim.

Öncelikle, sorunun başında verilen vicdan tanımını hatırlayalım: "Vicdan, bir kişinin kendi eylemlerini ahlaki açıdan değerlendirmesini ve bu değerlendirme sonucunda hissettiği içsel yargıyı ifade eder." Bu tanım, vicdanın içsel bir süreç olduğunu ve ahlaki değerlendirme ile yargı içerdiğini vurguluyor.

• A) Vicdan, yalnızca bireyin toplumsal kurallara uyma zorunluluğunu ifade eder.

  Bu ifade yanlıştır. Vicdan, toplumsal kurallardan etkilense de, sadece onlara uyma zorunluluğu değildir. Bazen vicdanımız, toplumsal kurallara aykırı olsa bile doğru bildiğimiz bir şeyi yapmamızı söyleyebilir. "Yalnızca" kelimesi bu seçeneği hatalı kılar.

• B) Vicdan, bireyin ahlaki eylemlerinde dışsal bir otoriteye bağlı kalmasını sağlar.

  Bu ifade de yanlıştır. Vicdan, dışsal bir otoriteye (devlet, din adamı, aile vb.) bağlı kalmak yerine, bireyin kendi içsel otoritesini temsil eder. Dışsal otoriteler vicdanımızı şekillendirebilir, ancak vicdanın kendisi içsel bir yargıdır.

• C) Vicdan, bireyin iyi ve kötüyü ayırt etmesini sağlayan, içsel bir yargı ve duygu mekanizmasıdır.

  Bu ifade, vicdanın tanımına en uygun olanıdır. Vicdan, tam da bireyin kendi içinde, neyin iyi neyin kötü olduğunu anlamasına, eylemlerini bu doğrultuda değerlendirmesine olanak tanıyan bir mekanizmadır. Bu değerlendirme sonucunda suçluluk, pişmanlık gibi duygular veya huzur, tatmin gibi duygular hissedebiliriz. Bu, sorunun girişindeki "içsel yargı" ve "ahlaki açıdan değerlendirme" ifadeleriyle birebir örtüşmektedir.

• D) Vicdan, ahlaki kararların tamamen mantık ve akıl yürütme ile alındığını gösterir.

  Bu ifade eksiktir ve yanlıştır. Ahlaki kararlarımızda mantık ve akıl yürütme önemli bir yer tutsa da, vicdan sadece bunlardan ibaret değildir. Duygular, sezgiler ve değerler de vicdanın işleyişinde önemli rol oynar. "Tamamen" kelimesi bu seçeneği hatalı kılar.

• E) Vicdan, her durumda evrensel ahlak yasalarına körü körüne uymayı gerektirir.

  Bu ifade yanlıştır. Vicdan, körü körüne bir uyumu değil, bilinçli bir değerlendirmeyi ve yargıyı ifade eder. Ayrıca, evrensel ahlak yasalarının ne olduğu ve nasıl yorumlanacağı da felsefi tartışma konusudur. Vicdan, bu yasaları sorgulama ve içselleştirme sürecini de içerir.

Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, vicdanın en doğru ve kapsamlı tanımını veren seçeneğin C olduğunu görüyoruz.

Cevap C seçeneğidir.