Atabetü'l Hakayık ve Divan-ı Hikmet karşılaştırması Test 1

Divan-ı Hikmet'in Türk kültürü üzerindeki en büyük etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sözlükçülük geleneğini başlatması
B) Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında etkili olan dervişleri yetiştirmesi
C) Siyasetname türünün ilk örneği olması
D) Modern Türk şiirinin temellerini atması

Sevgili öğrenciler, bu soruda Divan-ı Hikmet'in Türk kültürü üzerindeki en büyük etkisini bulmamız isteniyor. Hadi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:

• Divan-ı Hikmet Nedir? Öncelikle Divan-ı Hikmet'in ne olduğunu hatırlayalım. Divan-ı Hikmet, Hoca Ahmed Yesevi tarafından yazılmış, tasavvufi ve didaktik (öğretici) şiirlerden oluşan bir eserdir. Yesevilik tarikatının temelini oluşturur ve Türkistan coğrafyasında İslam'ın yayılmasında çok önemli bir rol oynamıştır.
• A) Sözlükçülük geleneğini başlatması: Bu seçenek yanlıştır. Türk dilinin ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabı olarak bilinen eser, Kaşgarlı Mahmut'un Divan-ı Lügat-it Türk'üdür. Divan-ı Hikmet bir sözlük değil, şiir kitabıdır.
• C) Siyasetname türünün ilk örneği olması: Bu seçenek de yanlıştır. Türk edebiyatındaki ilk siyasetname örneği ve aynı zamanda ilk mesnevi, Yusuf Has Hacip'in Kutadgu Bilig adlı eseridir. Divan-ı Hikmet'in konusu siyaset değil, tasavvuf ve ahlaktır.
• D) Modern Türk şiirinin temellerini atması: Bu ifade de doğru değildir. Divan-ı Hikmet, klasik Türk şiir geleneği içinde, tasavvufi halk şiiri tarzında yazılmış bir eserdir. Modern Türk şiiri, çok daha sonraki dönemlerde, Batı etkisiyle ortaya çıkmıştır ve Divan-ı Hikmet'in üslup ve içerik olarak modern şiirle doğrudan bir bağlantısı yoktur.
• B) Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında etkili olan dervişleri yetiştirmesi: İşte bu doğru cevaptır! Hoca Ahmed Yesevi, Divan-ı Hikmet'teki şiirleriyle tasavvufi düşünceyi, İslam ahlakını ve Türk töresini harmanlayarak geniş kitlelere ulaştırmıştır. Onun yetiştirdiği dervişler (Yesevi dervişleri), Orta Asya'dan Anadolu'ya kadar geniş bir coğrafyada gezerek, Divan-ı Hikmet'in öğretilerini sade ve anlaşılır bir dille halka anlatmış, böylece hem Türk kültürünün yayılmasına hem de İslam'ın bu topraklarda kök salmasına büyük katkı sağlamışlardır. Bu dervişler, göçebe Türkmen toplulukları arasında İslam'ı ve Türk kimliğini pekiştiren en önemli unsurlardan biri olmuştur. Bu nedenle Divan-ı Hikmet'in Türk kültürü üzerindeki en büyük etkisi, Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında kilit rol oynayan dervişleri yetiştirmesi ve onların aracılığıyla bu sürece yön vermesidir.

Cevap B seçeneğidir.