Arkadaşının yavaş yürüme hızıyla dalga geçmek isteyen Ali, "Seninle yürümek çok keyifli, adeta bir yarış atı gibi hızlısın!" demiştir.
Bu ifade tariz sanatına örnek gösterilebilir mi?
A) Hayır, çünkü doğrudan bir eleştiri içermektedir
B) Hayır, çünkü teşbih sanatı kullanılmıştır
C) Evet, çünkü sözün gelişi ters anlam taşımaktadır
D) Evet, çünkü abartılı bir ifade kullanılmıştır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir söz sanatını, yani tarizi (ironi/sarkazm) anlamaya çalışacağız. Hadi gelin, Ali'nin cümlesini adım adım inceleyelim:
- Tariz Nedir?
- Tariz, bir sözün tam tersini kastederek, alaycı veya iğneleyici bir anlam yükleme sanatıdır. Söylenen sözün yüzeysel anlamı olumlu gibi görünse de, asıl amaç eleştirmek, dalga geçmek veya bir durumu vurgulamaktır. Kısacası, "sözün gelişi ters anlam taşır."
- Ali'nin İfadesini İnceleyelim:
- Ali, yavaş yürüyen arkadaşına "Seninle yürümek çok keyifli, adeta bir yarış atı gibi hızlısın!" demiştir.
- Burada Ali, arkadaşının yavaş yürüme hızıyla dalga geçmek istiyor. Eğer arkadaşı gerçekten hızlı olsaydı, bu ifade normal bir iltifat olurdu. Ancak arkadaşı yavaş olduğu için, Ali'nin bu sözleri gerçek anlamıyla değil, tam tersi bir anlamla söylenmiştir.
- Yani Ali, aslında arkadaşının yavaşlığından şikayetçi olduğunu, onunla yürümenin keyifli olmadığını ve yarış atı gibi hızlı olmadığını ima etmektedir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Hayır, çünkü doğrudan bir eleştiri içermektedir: Tariz, doğrudan bir eleştiri değildir; aksine, eleştiriyi dolaylı ve alaycı bir yolla ifade etme sanatıdır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- B) Hayır, çünkü teşbih sanatı kullanılmıştır: "Yarış atı gibi hızlısın" ifadesinde evet, teşbih (benzetme) sanatı kullanılmıştır. Ancak bu benzetme, tariz sanatının bir aracı olarak kullanılmıştır. Cümlenin genelindeki asıl amaç ve söz sanatı tarizdir. Yani teşbih olması, tariz olmadığı anlamına gelmez.
- C) Evet, çünkü sözün gelişi ters anlam taşımaktadır: Ali'nin sözleri, yavaş olan birine "hızlısın" diyerek tam tersi bir anlamı ifade etmektedir. Bu durum, tariz sanatının temel tanımına tamamen uymaktadır. Bu nedenle bu seçenek doğrudur.
- D) Evet, çünkü abartılı bir ifade kullanılmıştır: "Yarış atı gibi hızlısın" ifadesi bir abartı içerebilir. Ancak tarizin temel özelliği sadece abartı değil, sözün tam tersini kastederek alay etmektir. Abartı, tarizin içinde bir unsur olabilir ama tarizi tanımlayan ana özellik, ters anlam taşımasıdır.
Gördüğümüz gibi, Ali'nin sözleri, söylenenin tam tersini kastederek bir alay ve eleştiri içerdiği için tariz sanatına mükemmel bir örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
