7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" kelimesi bağlaç görevinde kullanılmıştır?
A) Arkadaşı ile sinemaya gitti.
B) Kalem ile yazı yazıyorum.
C) Kitap ile defteri çantaya koydum.
D) Araba ile yolculuk yaptık.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "ile" kelimesinin bağlaç olarak kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. "İle" kelimesi Türkçede hem bağlaç hem de edat (ilgeç) olarak kullanılabilir. Bu iki görevi ayırt etmenin en kolay yolu, "ile" kelimesinin yerine "ve" kelimesini koymayı denemektir.
- Eğer "ile" yerine "ve" koyduğumuzda cümlenin anlamı bozulmuyorsa ve iki benzer öğeyi birbirine bağlıyorsa, o zaman "ile" bağlaç görevindedir.
- Eğer "ile" yerine "ve" koyduğumuzda cümlenin anlamı bozuluyorsa veya "ile" bir araç, birliktelik, durum bildiriyorsa, o zaman "ile" edat görevindedir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Arkadaşı ile sinemaya gitti.
- Burada "ile" yerine "ve" koyduğumuzda cümle "Arkadaşı ve sinemaya gitti." şeklinde olur ki bu anlamsızdır. "İle" burada "birlikte" anlamı katmıştır ve edat görevindedir.
- B) Kalem ile yazı yazıyorum.
- Burada "ile" yerine "ve" koyduğumuzda cümle "Kalem ve yazı yazıyorum." şeklinde olur ki bu da anlamsızdır. "İle" burada "araç" anlamı katmıştır ve edat görevindedir.
- C) Kitap ile defteri çantaya koydum.
- Burada "ile" yerine "ve" koyduğumuzda cümle "Kitap ve defteri çantaya koydum." şeklinde olur. Cümlenin anlamı bozulmaz, hatta çok doğal bir ifade oluşur. "Kitap" ve "defter" kelimeleri benzer türden iki nesnedir ve "ile" (ve) bu iki nesneyi birbirine bağlamıştır. Bu durumda "ile" bağlaç görevindedir.
- D) Araba ile yolculuk yaptık.
- Burada "ile" yerine "ve" koyduğumuzda cümle "Araba ve yolculuk yaptık." şeklinde olur ki bu da anlamsızdır. "İle" burada "araç" anlamı katmıştır ve edat görevindedir.
Bu durumda, "ile" kelimesinin "ve" anlamında kullanıldığı ve iki benzer öğeyi bağladığı tek seçenek C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
