Sevgili öğrenciler, bu soru, Türkiye'deki yargı sisteminin temel taşlarından biri olan anayasal denetim mekanizmasını anlamamız için çok önemli. Kanunların Anayasaya uygunluğunun denetlenmesi, hukuk devletinin vazgeçilmez bir ilkesidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Yargıtay: Yargıtay, adli yargı kolundaki (ceza ve hukuk davaları) mahkemelerce verilen kararların son inceleme merciidir. Yani, bir davanın hukuka uygun olup olmadığını denetler, ancak kanunların Anayasaya uygunluğunu denetleme yetkisi yoktur.
- B) Danıştay: Danıştay, idari yargı kolundaki (idarenin eylem ve işlemlerine karşı açılan davalar) mahkemelerce verilen kararların son inceleme merciidir. Aynı zamanda idari uyuşmazlıkları çözer ve idareye danışmanlık yapar. Yargıtay gibi, kanunların Anayasaya uygunluğunu denetleme yetkisi bulunmamaktadır.
- C) Anayasa Mahkemesi: Anayasa Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda açıkça belirtilen görev ve yetkilere sahip, özel bir yüksek mahkemedir. En temel görevi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasaya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemektir. Bu denetim, soyut norm denetimi (iptal davası) ve somut norm denetimi (itiraz yolu) şeklinde yapılabilir. Ayrıca bireysel başvuruları da karara bağlar. Dolayısıyla, kanunların Anayasaya uygunluğunu denetleme yetkisi doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne aittir.
- D) Sayıştay: Sayıştay, genel ve katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetleyen ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlayan bir denetim organıdır. Mali denetim yapar, yargısal denetim alanı Anayasa uygunluk denetimi değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kanunların Anayasaya uygunluğunu denetleme görevi, Anayasa Mahkemesi'nin münhasır (sadece kendisine ait) yetkisidir.
Cevap C seçeneğidir.
