Çiçekli bitkilerde tozlaşma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Rüzgar, böcekler ve kuşlar tozlaşmaya yardımcı olabilir
B) Polenler erkek üreme organından dişi üreme organına taşınır
C) Tozlaşma sonucunda hemen döllenme gerçekleşir
D) Aynı çiçekte tozlaşma olabileceği gibi farklı çiçekler arasında da olabilir
Çiçekli bitkilerde üremenin ilk adımı olan tozlaşma, bitkilerin yaşam döngüsünde kritik bir rol oynar. Şimdi bu süreci ve ilgili ifadeleri adım adım inceleyelim.
- Tozlaşma Nedir? Tozlaşma, çiçekli bitkilerde erkek üreme organı olan anterden (başçık) çıkan polenlerin, dişi üreme organı olan pistilin (dişicik borusu ve tepecik) tepeciğine (stigma) taşınması olayıdır. Bu, döllenmenin gerçekleşebilmesi için ilk adımdır.
- A) Rüzgar, böcekler ve kuşlar tozlaşmaya yardımcı olabilir
- Bu ifade doğrudur. Bitkiler, polenlerini yaymak için farklı stratejiler geliştirmişlerdir.
- Bazı bitkiler (örneğin çimenler, ağaçlar) polenlerini rüzgarla taşırken, bazıları (parlak renkli ve kokulu çiçekler) böcekleri (arılar, kelebekler) veya kuşları (sinek kuşları) cezbederek tozlaşmayı sağlarlar. Bunlara tozlaştırıcılar denir.
- B) Polenler erkek üreme organından dişi üreme organına taşınır
- Bu ifade de doğrudur ve tozlaşmanın temel tanımıdır. Polenler, çiçeğin erkek üreme organı olan erciklerin (stamen) başçık kısmında üretilir ve dişi üreme organı olan dişicik borusunun (pistil) tepecik kısmına taşınır. Bu taşıma olmadan döllenme gerçekleşemez.
- C) Tozlaşma sonucunda hemen döllenme gerçekleşir
- Bu ifade yanlıştır. Tozlaşma ve döllenme, çiçekli bitkilerde üreme sürecinin iki ayrı ve ardışık aşamasıdır.
- Tozlaşma, polenlerin tepeciğe ulaşmasıdır.
- Döllenme ise, polen tepeciğe ulaştıktan sonra çimlenir, bir polen tüpü oluşturur ve bu tüp yumurtalığa doğru ilerleyerek erkek gametlerin (sperm hücreleri) dişi gametle (yumurta hücresi) birleşmesidir. Bu süreç, tozlaşmadan sonra belirli bir zaman alabilir ve hemen gerçekleşmez. Tozlaşma döllenme için bir ön koşuldur, ancak döllenme değildir.
- D) Aynı çiçekte tozlaşma olabileceği gibi farklı çiçekler arasında da olabilir
- Bu ifade doğrudur. Tozlaşma iki ana şekilde gerçekleşebilir:
- Kendi kendine tozlaşma (Ototogami): Polenler aynı çiçeğin kendi tepeciğine taşınır.
- Çapraz tozlaşma (Allogami): Polenler aynı bitkinin farklı bir çiçeğine veya farklı bir bitkinin çiçeğine taşınır. Her iki durum da tozlaşma olarak kabul edilir ve bitkilerin genetik çeşitliliğini etkiler.
Tozlaşma, polen transferi iken, döllenme gametlerin birleşmesidir ve tozlaşmadan sonra gerçekleşen ayrı bir olaydır. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
Cevap C seçeneğidir.
