Sevgili öğrenciler, bu soru çiçekli bitkilerin tohumlarında bulunan ve yeni bitkinin ilk büyüme aşamalarında hayatta kalmasını sağlayan besin deposu yapısını anlamamızı istiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Tohumun Amacı: Bir tohum, içinde minik bir embriyo (yani gelecekteki bitki) barındırır. Bu embriyonun çimlenip topraktan kendi besinini alabilecek hale gelene kadar büyümesi ve gelişmesi için enerjiye ve besine ihtiyacı vardır.
- Besin Depolama: Tohumun içinde, embriyonun bu ilk aşamadaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere özel besin depoları bulunur. Çiçekli bitkilerde bu besin depolama görevi genellikle endosperm veya kotiledonlar (çenekler) tarafından üstlenilir.
- Endosperm Nedir?: Endosperm, çiçekli bitkilerin tohumlarında bulunan, embriyoyu beslemekle görevli, nişasta, yağ ve protein gibi besin maddeleri açısından zengin bir dokudur. Tohumun döllenmesinden sonra gelişir ve embriyonun çimlenme sırasında ihtiyaç duyduğu tüm enerjiyi sağlar. Buğday, mısır ve pirinç gibi tahılların büyük bir kısmı endospermden oluşur.
- Kotiledonlar (Çenekler) Nedir?: Kotiledonlar, embriyonun ilk yapraklarıdır. Bazı bitkilerde (örneğin fasulye, bezelye), endosperm ya hiç gelişmez ya da çok küçüktür; bu durumda besin depolama görevi doğrudan kotiledonlar tarafından üstlenilir. Ancak genel olarak, endosperm birçok çiçekli bitki tohumunda birincil besin deposudur.
- Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Kabuk: Tohum kabuğu (testa), tohumu dış etkenlerden koruyan sert dış tabakadır. Besin sağlama görevi yoktur.
- C) Kotiledon ve D) Çenek: Bu iki seçenek aynı anlama gelir. Kotiledonlar bazı bitkilerde besin depolasa da, endosperm, çiçekli bitkilerde embriyonun beslenmesi için çok yaygın ve önemli bir yapıdır. Soru genel bir ifadeyle "gerekli besini sağlayan yapı" dediği için, endosperm daha kapsayıcı ve doğru bir cevaptır, özellikle de kotiledonların kendisi de embriyonun bir parçasıyken, endosperm embriyoya dışarıdan besin sağlayan bir dokudur.
- Sonuç: Çiçekli bitkilerde embriyonun çimlenerek yeni bir bitki oluşturması için gerekli besini sağlayan temel yapı endospermdir.
Cevap B seçeneğidir.
