6. Pekiştirmelerin oluşumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Sıfatların ilk ünsüzünden önce m, p, r, s seslerinden biri getirilerek oluşturulur
B) Sıfatların ilk hecesi alınır ve bu heceye m, p, r, s seslerinden biri eklenir
C) Her zaman sıfatların başına eklenirler
D) Anlamı güçlendirmek için kullanılırlar
Merhaba sevgili öğrenciler!
Pekiştirmeler, Türkçede kelimelerin anlamını güçlendirmek, vurgulamak için kullandığımız özel yapılardır. Genellikle sıfatlarda ve bazen zarflarda karşımıza çıkarlar. Şimdi sorudaki seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.
- A) Sıfatların ilk ünsüzünden önce m, p, r, s seslerinden biri getirilerek oluşturulur
- Bu ifade, pekiştirme yapımının en yaygın yöntemlerinden birini anlatmaya çalışıyor. Ancak, bu seslerin (m, p, r, s) kelimenin "ilk ünsüzünden önce" gelmesi doğru bir tanım değildir.
- Doğrusu şöyledir: Sıfatın ilk hecesi alınır (örneğin "beyaz" kelimesinden "be"), bu heceye uygun olan 'm, p, r, s' seslerinden biri eklenir (örneğin "be" + "m" = "bem"), ardından sıfatın tamamı tekrar edilir ("bembeyaz").
- Yani 'm' sesi, 'beyaz' kelimesinin ilk ünsüzü olan 'b'den önce değil, 'be' hecesinden sonra gelir. Bu nedenle, bu ifade oluşum şeklini tam olarak doğru anlatmamaktadır. Ancak diğer seçenekleri de değerlendirelim.
- B) Sıfatların ilk hecesi alınır ve bu heceye m, p, r, s seslerinden biri eklenir
- Bu ifade, pekiştirme yapımının ilk ve önemli bir adımını doğru bir şekilde açıklar. Örneğin, "sarı" kelimesinin ilk hecesi "sa" alınır ve buna 'p' eklenerek "sap" kısmı oluşturulur. Ardından kelimenin tamamı tekrar edilerek "sapsarı" pekiştirmesi elde edilir.
- Bu bilgi, pekiştirmelerin oluşum sürecinin bir parçası olarak doğrudur.
- C) Her zaman sıfatların başına eklenirler
- Bu ifade iki açıdan yanlıştır:
- "Her zaman" ifadesi yanlıştır. Çünkü pekiştirmeler sadece 'm, p, r, s' sesleriyle yapılmaz. Bazen kelimenin tekrar edilmesiyle de pekiştirme yapılır (örneğin "güzel güzel", "uzun uzun"). Bu tür pekiştirmelerde kelimenin başına bir ek gelmez.
- 'm, p, r, s' ile yapılan pekiştirmelerde de (örneğin "bembeyaz"), oluşan yapı tek bir kelimedir ve bu yapı, orijinal kelimenin başına ayrı bir ek olarak "eklenmez". Kelimenin kendisi dönüşerek pekiştirilmiş bir sıfat haline gelir. Yani "bem" ayrı bir ek olarak "beyaz" kelimesinin başına gelmez, "bembeyaz" tek bir kelimedir.
- Bu nedenle, bu ifade pekiştirmelerin oluşumuyla ilgili yanlış bir bilgidir.
- D) Anlamı güçlendirmek için kullanılırlar
- Bu ifade, pekiştirmelerin temel amacını ve işlevini doğru bir şekilde açıklar. "Beyaz" yerine "bembeyaz" dediğimizde, beyazlığın derecesini artırır, anlamı güçlendiririz.
- Bu bilgi kesinlikle doğrudur.
Seçenekleri değerlendirdiğimizde, A seçeneği oluşumun bir kısmını yanlış ifade etse de, C seçeneği hem "her zaman" genellemesiyle hem de "başına eklenirler" ifadesiyle pekiştirmelerin oluşum ve yapısıyla ilgili temelden yanlış bir bilgi vermektedir.
Cevap C seçeneğidir.
