1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde şimdiki zaman eki (-yor) farklı bir işlevde kullanılmıştır?
A) Her sabah düzenli olarak koşuya çıkıyor.
B) Bu film haftaya sinemalarda gösterime giriyor.
C) Yarınki sınav için bütün gece ders çalışıyor.
D) Bu yıl üniversite sınavına hazırlanıyor.
Sevgili öğrenciler, bu soruda şimdiki zaman eki olan "-yor" ekinin cümlelerdeki farklı kullanım işlevlerini inceleyeceğiz. "-yor" eki genellikle eylemin şu anda gerçekleştiğini ifade etse de, bazen farklı zaman anlamları da katabilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Her sabah düzenli olarak koşuya çıkıyor.
- Bu cümlede "her sabah düzenli olarak" ifadesi, eylemin bir alışkanlık veya sürekli tekrar eden bir durum olduğunu gösterir. "-yor" eki burada şimdiki zaman anlamından ziyade, geniş zaman (alışkanlık, genel geçerlilik) anlamında kullanılmıştır. Yani, "Her sabah düzenli olarak koşuya çıkar." anlamını taşır.
- B) Bu film haftaya sinemalarda gösterime giriyor.
- Bu cümlede "haftaya" ifadesi, eylemin gelecekte gerçekleşeceğini açıkça belirtir. "-yor" eki burada, kesinleşmiş veya yakın gelecekte gerçekleşecek bir eylemi ifade ederek gelecek zaman anlamında kullanılmıştır. Yani, "Bu film haftaya sinemalarda gösterime girecek." anlamını taşır.
- C) Yarınki sınav için bütün gece ders çalışıyor.
- Bu cümlede eylem, konuşma anında veya konuşma anına yakın bir zamanda devam eden bir durumu ifade eder. "Bütün gece" ifadesi, eylemin belirli bir süre boyunca devam ettiğini gösterir. "-yor" eki burada şimdiki zaman (devam eden eylem) anlamında kullanılmıştır.
- D) Bu yıl üniversite sınavına hazırlanıyor.
- Bu cümlede eylem, konuşma anında tam olarak gerçekleşmese de, içinde bulunulan dönemde (bu yıl) devam eden, süregelen bir durumu ifade eder. "-yor" eki burada da şimdiki zaman (geniş zamanlı şimdiki zaman, süregelen eylem) anlamında kullanılmıştır.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerinde "-yor" eki ya bir alışkanlığı (geniş zaman anlamı) ya da şu anda veya içinde bulunulan dönemde devam eden bir eylemi (şimdiki zaman anlamı) ifade etmektedir. Ancak B seçeneğinde "-yor" eki, gelecekte gerçekleşecek kesin bir eylemi anlatarak gelecek zaman anlamı katmıştır. Bu nedenle, B seçeneğindeki "-yor" ekinin işlevi diğerlerinden farklıdır.
Cevap B seçeneğidir.
