Atom teorilerinin tarihsel gelişimi Test 1

Atomun yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Dalton, atomun içinde elektronların bulunduğunu keşfetmiştir.
B) Thomson, atomun küçük ve pozitif yüklü bir çekirdeği olduğunu kanıtlamıştır.
C) Rutherford, atomun büyük kısmının boşluktan oluştuğunu göstermiştir.
D) Bohr, elektronların çekirdek etrafında rastgele hareket ettiğini öne sürmüştür.

Atomun yapısı, bilim tarihinde birçok önemli bilim insanının katkılarıyla anlaşılmıştır. Her bir bilim insanının atom modeline getirdiği yenilikleri inceleyerek doğru ifadeyi bulalım:

• A) Dalton, atomun içinde elektronların bulunduğunu keşfetmiştir.
  • John Dalton, atomu içi dolu, bölünemez ve en küçük yapı taşı olarak tanımlamıştır. Onun atom modelinde elektron, proton veya nötron gibi alt parçacıklar yer almamaktaydı.
  • Elektronların varlığı, Dalton'dan çok sonra, 1897 yılında J.J. Thomson tarafından keşfedilmiştir.
  • Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
• B) Thomson, atomun küçük ve pozitif yüklü bir çekirdeği olduğunu kanıtlamıştır.
  • J.J. Thomson, elektronu keşfettikten sonra "üzümlü kek" modelini öne sürmüştür. Bu modelde, atomun pozitif yükü atomun her yerine eşit şekilde yayılmış bir küre olarak düşünülmüş, elektronlar ise bu pozitif yükün içine gömülü halde bulunuyordu.
  • Atomun küçük ve pozitif yüklü bir çekirdeği olduğu fikri, Thomson'dan sonra Ernest Rutherford'un altın levha deneyi ile ortaya konmuştur.
  • Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
• C) Rutherford, atomun büyük kısmının boşluktan oluştuğunu göstermiştir.
  • Ernest Rutherford ve öğrencileri, 1911 yılında ünlü altın levha deneyini gerçekleştirmişlerdir. Bu deneyde, pozitif yüklü alfa parçacıklarını çok ince bir altın levhaya göndermişlerdir.
  • Deney sonucunda, alfa parçacıklarının büyük çoğunluğunun altın levhadan sapmadan geçtiğini, çok az bir kısmının ise büyük açılarla saptığını veya geri yansıdığını gözlemlemişlerdir.
  • Bu gözlemler, atomun büyük bir kısmının boşluktan oluştuğu ve pozitif yükün atomun merkezinde çok küçük bir hacimde (çekirdek) toplandığı sonucunu doğurmuştur.
  • Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
• D) Bohr, elektronların çekirdek etrafında rastgele hareket ettiğini öne sürmüştür.
  • Niels Bohr, Rutherford'un atom modelindeki bazı eksiklikleri gidermek amacıyla kendi atom modelini geliştirmiştir. Bohr, elektronların çekirdek etrafında rastgele değil, belirli enerji seviyelerinde veya yörüngelerde hareket ettiğini öne sürmüştür.
  • Bu yörüngeler kararlıdır ve elektronlar bu yörüngelerde enerji kaybetmezler. Elektronlar ancak bir enerji seviyesinden diğerine geçtiklerinde enerji alıp verirler (foton yayarlar veya soğururlar).
  • Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.

Cevap C seçeneğidir.