Bu soru, bitkilerin yaşam döngülerindeki önemli bir özellik olan "döl almaşı" (metagenez) kavramını anlamamızı istiyor. Döl almaşı, bir canlının yaşam döngüsünde hem çok hücreli haploit (n) gametofit evresi hem de çok hücreli diploit (2n) sporofit evresinin birbirini takip etmesi durumudur.
- Gametofit evre (n): Gametleri (üreme hücrelerini) mitozla üreten evredir.
- Sporofit evre (2n): Sporları mayozla üreten evredir.
Şimdi seçenekleri döl almaşının belirginliği açısından inceleyelim:
- A) Tohumlu bitkiler (Çiçekli bitkiler ve açık tohumlular): Bu bitkilerde döl almaşı görülür ancak sporofit evre (yani gördüğümüz ağaç, çalı, ot gibi bitkinin kendisi) baskın ve bağımsızdır. Gametofit evre ise (erkek gametofit polen tanesi, dişi gametofit embriyo kesesi) oldukça küçülmüş, mikroskobik ve sporofite bağımlı hale gelmiştir. Bu nedenle döl almaşı çok belirgin değildir, çünkü gametofit evre gözle görülemez ve bağımsız değildir.
- B) Ciğer otları (Karayosunları grubuna ait): Ciğer otları, karayosunları ve boynuzlu ciğer otları gibi bitkiler (Bryophyta) grubuna aittir. Bu grupta, yaşam döngüsünün baskın ve bağımsız evresi gametofittir (yani toprağın üzerinde gördüğümüz yeşil, yapraksı yapı). Sporofit evre ise gametofitin üzerinde gelişen, ona bağımlı ve genellikle daha kısa ömürlü bir yapıdır. Her iki evre de çok hücreli ve belirgin olduğu için döl almaşı en belirgin şekilde bu grupta gözlemlenir. Gametofit ve sporofit evreleri ayrı ayrı görülebilir ve incelenebilir.
- C) Ağaçsı bitkiler: Ağaçsı bitkiler, genellikle tohumlu bitkiler grubuna girer (örneğin çam ağaçları, meşe ağaçları). Dolayısıyla, döl almaşı özellikleri tohumlu bitkilerle benzerdir; sporofit evre baskın, gametofit evre indirgenmiştir. Bu da belirgin bir döl almaşı örneği değildir.
- D) Su yosunları: Su yosunları (algler) bitkiler alemine dahil değildir, genellikle protistler aleminde incelenirler. Bazı su yosunlarında döl almaşı görülse de (örneğin Ulva), sorumuz "bitki grupları" hakkında ve karasal bitkilerdeki evrimi göz önünde bulundurduğumuzda, ciğer otları gibi karayosunları döl almaşının en belirgin olduğu gerçek bitki grubudur.
Özetle, ciğer otları gibi karayosunlarında hem gametofit hem de sporofit evreler çok hücreli ve gözlemlenebilir olduğundan, döl almaşı en belirgin ve anlaşılır şekilde görülür. Gametofit evre baskın ve bağımsızken, sporofit evre ona bağımlıdır.
Cevap B seçeneğidir.
