Simbiyotik (ortak yaşam) ilişkilerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Liken - Mutualizm
B) İnsan ve bağırsak bakterileri - Mutualizm
C) Köpek balığı ve pilot balık - Kommensalizm
D) Bitki ve mantar - Parazitizm
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, canlılar arasındaki simbiyotik (ortak yaşam) ilişkileri ve bu ilişkilerin türlerini doğru bir şekilde eşleştirip eşleştirmediğimizi kontrol etmemiz isteniyor. Simbiyotik ilişkiler, iki farklı türden canlının bir arada yaşaması ve bu birliktelikten farklı şekillerde etkilenmesidir. Başlıca simbiyotik ilişki türleri şunlardır:
- Mutualizm: Her iki canlının da bu birliktelikten fayda sağladığı ilişki türüdür. (+/+)
- Kommensalizm: Bir canlının fayda sağladığı, diğer canlının ise bu durumdan ne fayda ne de zarar gördüğü ilişki türüdür. (+/0)
- Parazitizm: Bir canlının (parazit) fayda sağladığı, diğer canlının (konak) ise zarar gördüğü ilişki türüdür. (+/-)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Liken - Mutualizm:
- Likenler, bir mantar ve bir alg (veya siyanobakteri) arasındaki çok özel bir ortak yaşam birliğidir.
- Alg, fotosentez yaparak mantar için besin üretir.
- Mantar ise alge su, mineral ve fiziksel koruma sağlar.
- Her iki taraf da bu birliktelikten fayda gördüğü için bu ilişki mutualizme harika bir örnektir. Bu eşleştirme doğrudur.
- B) İnsan ve bağırsak bakterileri - Mutualizm:
- İnsan bağırsağında yaşayan birçok bakteri türü vardır.
- Bu bakteriler, insanın sindiremediği bazı besin maddelerini parçalayarak K ve B vitaminleri gibi önemli maddeler üretirler.
- İnsan da bu bakterilere besin ve yaşam alanı sağlar.
- Hem insan hem de bakteriler bu ilişkiden fayda gördüğü için bu da bir mutualizm örneğidir. Bu eşleştirme doğrudur.
- C) Köpek balığı ve pilot balık - Kommensalizm:
- Pilot balıklar, köpek balıklarının etrafında yüzerek onların yemek artıklarından beslenir ve yırtıcılardan korunur.
- Köpek balığı ise bu durumdan ne fayda ne de zarar görür; yani etkilenmez.
- Bir taraf fayda sağlarken diğer tarafın etkilenmediği bu ilişki türü kommensalizmdir. Bu eşleştirme doğrudur.
- D) Bitki ve mantar - Parazitizm:
- Bitkiler ve mantarlar arasındaki ilişkiler çeşitli olabilir. En yaygın ve bilinen örneklerden biri mikoriza ilişkisidir.
- Mikoriza, bitki kökleri ile mantarlar arasındaki mutualist bir ilişkidir. Mantar bitkiye su ve mineral emiliminde yardımcı olurken, bitki mantara fotosentez ürünleri (organik besin) sağlar. Bu bir mutualizm örneğidir.
- Bazı mantarlar bitkilerde hastalığa neden olarak parazitlik yapabilir (örneğin, pas ve kül hastalıkları). Ancak "Bitki ve mantar" genel bir ifade olarak verildiğinde, genellikle mikoriza gibi mutualist ilişkiler akla gelir.
- Seçenekte bu ilişkinin genel olarak parazitizm olduğu belirtilmiştir. Ancak bitki-mantar ilişkilerinin çoğu mutualistiktir (mikoriza) veya kommensalistiktir. Parazitizm, spesifik bir hastalık durumunu ifade eder. Genel bir ifade olarak parazitizm demek yanlıştır. Bu nedenle bu eşleştirme yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, yanlış eşleştirme D seçeneğinde verilmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
