6. sınıf Fen Bilimleri ses nasıl yayılır ve titreşim nedir? Test 1

Gitar teli çekilip bırakıldığında ses çıkarmaktadır. Bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Telin titreşimi hava taneciklerini titreştirir
B) Titreşim sonucu oluşan ses dalgaları havada yayılır
C) Sesin yüksekliği telin titreşim genliği ile ilişkilidir
D) Sesin şiddeti telin titreşim frekansı ile doğru orantılıdır

Merhaba sevgili öğrenciler!

Gitar teli çekilip bırakıldığında ses çıkarması, fizik derslerinde öğrendiğimiz temel ses olaylarından biridir. Şimdi bu olayı adım adım inceleyelim ve hangi ifadenin yanlış olduğunu bulalım.

• A) Telin titreşimi hava taneciklerini titreştirir

  Bu ifade doğrudur. Sesin oluşabilmesi için bir kaynağın titreşmesi gerekir. Gitar teli çekildiğinde ileri geri hareket ederek titreşir. Bu titreşim, telin etrafındaki hava moleküllerine çarparak onları da titreştirir. Tıpkı bir domino etkisi gibi, titreşimler havada yayılmaya başlar.

• B) Titreşim sonucu oluşan ses dalgaları havada yayılır

  Bu ifade de doğrudur. Hava taneciklerinin titreşmesiyle, havada sıkışma ve seyrekleşme bölgeleri oluşur. Bu bölgeler, bir dalga şeklinde ilerleyerek ses dalgalarını oluşturur ve sesin kulağımıza ulaşmasını sağlar. Ses, katı, sıvı ve gaz ortamlarda dalgalar halinde yayılır.

• C) Sesin yüksekliği telin titreşim genliği ile ilişkilidir

  Bu ifade, günlük dildeki kullanımına göre doğru kabul edilebilir. Fiziksel olarak "sesin yüksekliği" (pitch) genellikle sesin tiz veya pes olma durumunu ifade eder ve bu, titreşim frekansı ile ilişkilidir. Ancak, günlük hayatta "yüksek ses" denildiğinde genellikle sesin şiddeti (gürlüğü) kastedilir. Sesin şiddeti ise titreşimin genliği (yani telin ne kadar uzağa gidip geldiği) ile doğru orantılıdır. Tel ne kadar büyük bir genlikle titreşirse, ses o kadar şiddetli (yüksek) duyulur. Bu nedenle, bu seçenekte "yüksek ses" ifadesinin şiddet anlamında kullanıldığı varsayılırsa, ifade doğru olur.

• D) Sesin şiddeti telin titreşim frekansı ile doğru orantılıdır

  Bu ifade yanlıştır. Sesin şiddeti (gürlüğü), telin titreşim genliği ile doğru orantılıdır. Yani tel ne kadar geniş bir aralıkta titreşirse, ses o kadar şiddetli olur. Sesin frekansı ise sesin yüksekliğini (tizliğini veya pesliğini) belirler. Yüksek frekanslı sesler tiz, düşük frekanslı sesler pes duyulur. Sesin şiddeti ile frekansı arasında doğrudan bir orantı yoktur. Bir sesin frekansı yüksek olsa bile şiddeti düşük olabilir veya tam tersi.

Yukarıdaki açıklamalara göre, D seçeneğindeki ifade fiziksel olarak yanlıştır.

Cevap D seçeneğidir.