🎓 6. sınıf Fen Bilimleri Vücudumuzdaki Sistemler ünitesi test çöz ve sorular Test 1 - Ders Notu
Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Bu ders notu, "Vücudumuzdaki Sistemler" ünitesi testinde karşılaşabileceğiniz temel konuları sade ve anlaşılır bir şekilde tekrar etmenize yardımcı olmak için hazırlandı. Vücudumuzdaki Destek ve Hareket, Sindirim, Dolaşım, Solunum ve Boşaltım sistemlerini kısaca gözden geçireceğiz.
📌 Destek ve Hareket Sistemi
Vücudumuza şekil veren, hareket etmemizi sağlayan ve iç organlarımızı koruyan sistemdir. Temelde kemiklerimiz ve kaslarımızdan oluşur.
- Kemikler: Vücudumuza iskelet yapısını verir, iç organları korur (örneğin kaburgalar kalbi ve akciğerleri), kan hücrelerinin üretimine yardımcı olur ve mineralleri depolar.
- Eklemler: Kemiklerin birleştiği yerlerdir. Oynar (kol ve bacak eklemleri), yarı oynar (omurgadaki eklemler) ve oynamaz (kafatası eklemleri) olmak üzere üçe ayrılır.
- Kaslar: Kemiklere bağlanarak hareket etmemizi sağlayan yapılardır. İskelet kasları (istemli çalışır), düz kaslar (istemsiz çalışır, iç organlarda bulunur) ve kalp kası (istemsiz, ritmik çalışır) olmak üzere üç çeşittir.
💡 İpucu: Düzenli egzersiz ve doğru duruş, destek ve hareket sistemimizin sağlığı için çok önemlidir!
📌 Sindirim Sistemi
Yediğimiz besinleri vücudumuzun kullanabileceği küçük parçalara ayıran sistemdir.
- Ağız: Besinlerin fiziksel (çiğneme) ve kimyasal (tükürükteki enzimler) sindiriminin başladığı yerdir.
- Yemek Borusu: Besinleri ağızdan mideye taşıyan borudur.
- Mide: Besinlerin depolandığı, mide asidi ve enzimleri sayesinde fiziksel ve kimyasal sindirimin devam ettiği organdır.
- İnce Bağırsak: Besinlerin kimyasal sindiriminin tamamlandığı ve sindirilmiş besinlerin kana emildiği yerdir.
- Kalın Bağırsak: Sindirilemeyen besin atıklarının suyunun emildiği ve posanın dışarı atılmak üzere hazırlandığı yerdir.
- Yardımcı Organlar: Karaciğer (safra üretir) ve pankreas (sindirim enzimleri üretir) sindirime yardımcı olan önemli organlardır.
⚠️ Dikkat: Sindirim ağızda başlar, midede devam eder ve ince bağırsakta tamamlanır. Emilim ise ince bağırsakta gerçekleşir.
📌 Dolaşım Sistemi
Vücudumuzda kanı dolaştırarak besin, oksijen, hormon ve atık maddeleri taşıyan sistemdir.
- Kalp: Kanı damarlara pompalayan, dört odacıklı güçlü bir kastır.
- Kan Damarları: Kanın vücutta taşındığı borulardır.
- Atardamarlar: Kalpten temiz kanı vücuda taşır (genellikle).
- Toplardamarlar: Vücuttan kirli kanı kalbe geri getirir (genellikle).
- Kılcal Damarlar: Atardamarlar ile toplardamarlar arasında bulunan, madde alışverişinin gerçekleştiği en ince damarlardır.
- Kan: Vücudumuzda dolaşan sıvıdır.
- Alyuvarlar: Oksijen taşır.
- Akyuvarlar: Vücudumuzu mikroplara karşı korur.
- Kan Pulcukları: Kanın pıhtılaşmasını sağlar.
- Kan Plazması: Kanın sıvı kısmıdır, besin ve atık maddeleri taşır.
💡 İpucu: Kan, akciğerlerde oksijen alıp karbondioksit verirken, hücrelerde oksijen verip karbondioksit alır. Bu sürekli bir döngüdür.
📌 Solunum Sistemi
Vücudumuzun ihtiyacı olan oksijeni havadan alıp, hücrelerde oluşan karbondioksiti dışarı atan sistemdir.
- Burun ve Ağız: Havanın vücuda girdiği ilk yerlerdir. Burun havayı ısıtır, nemlendirir ve tozları tutar.
- Yutak ve Gırtlak: Havanın ve besinlerin geçtiği ortak yoldur (yutak). Gırtlak ise ses tellerini içerir.
- Soluk Borusu: Havanın akciğerlere taşındığı borudur. İç yüzeyi mukus ve tüylerle kaplıdır.
- Bronşlar: Soluk borusunun ikiye ayrılarak akciğerlere giren dallarıdır.
- Akciğerler: Göğüs boşluğunda bulunan, gaz alışverişinin yapıldığı süngerimsi organlardır. İçinde bronşçuklar ve alveoller bulunur.
- Alveoller: Akciğerlerdeki küçük hava kesecikleridir. Oksijenin kana geçtiği, karbondioksitin kandan ayrıldığı yerdir.
- Diyafram: Göğüs boşluğu ile karın boşluğunu ayıran kastır. Soluk alıp vermede önemli rol oynar.
⚠️ Dikkat: Soluk alırken diyafram kasılır ve düzleşir, göğüs boşluğu genişler. Soluk verirken diyafram gevşer ve kubbeleşir, göğüs boşluğu daralır.
📌 Boşaltım Sistemi
Vücudumuzda oluşan zararlı ve atık maddeleri dışarı atan sistemdir.
- Böbrekler: Kanı süzen, zararlı atık maddeleri ve fazla suyu idrar olarak oluşturan fasulye şeklinde iki organdır.
- Üreterler (İdrar Boruları): Böbreklerden gelen idrarı idrar kesesine taşıyan borulardır.
- İdrar Kesesi (Mesane): İdrarın geçici olarak depolandığı kastan yapılmış kesedir.
- Üretra (İdrar Kanalı): İdrarın vücuttan dışarı atıldığı kanaldır.
- Boşaltıma Yardımcı Organlar:
- Akciğerler: Karbondioksit ve su buharını atar.
- Deri: Terleme yoluyla su ve tuz gibi atıkları atar.
- Kalın Bağırsak: Sindirilemeyen posayı dışarı atar.
💡 İpucu: Sağlıklı bir boşaltım sistemi için bol su içmek ve dengeli beslenmek çok önemlidir.
