Aşağıdaki iklim grafiğinde bir bölgeye ait sıcaklık ve yağış değerleri verilmiştir:
Sıcaklık (°C): O:15, Ş:16, M:18, N:22, M:26, H:30, T:33, A:33, E:29, E:24, K:19, A:16
Yağış (mm): O:95, Ş:80, M:70, N:45, M:25, H:10, T:5, A:8, E:28, E:65, K:85, A:100
Bu grafiğe göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
A) Yaz mevsimi kurak geçmektedir
B) En fazla yağış kış mevsiminde düşmektedir
C) Yıllık sıcaklık farkı 18°C'dir
D) Yağış rejimi düzensizdir
Sevgili öğrenciler, bu tür iklim grafiği soruları, bir bölgenin iklim özelliklerini anlamak için çok önemlidir. Verilen sıcaklık ve yağış değerlerini dikkatlice inceleyerek doğru yorumlara ulaşabiliriz. Şimdi adım adım seçenekleri değerlendirelim:
- A) Yaz mevsimi kurak geçmektedir
- Grafikteki yaz aylarına (Haziran, Temmuz, Ağustos) baktığımızda yağış değerleri sırasıyla 10 mm, 5 mm ve 8 mm'dir. Bu değerler oldukça düşüktür.
- Aynı aylardaki sıcaklıklar ise 30°C, 33°C ve 33°C gibi yüksek değerlerdedir.
- Yüksek sıcaklıklar ve çok düşük yağış miktarları, yaz mevsiminin kurak geçtiğini açıkça göstermektedir. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- B) En fazla yağış kış mevsiminde düşmektedir
- Kış aylarına (Aralık, Ocak, Şubat) baktığımızda yağış değerleri sırasıyla 100 mm, 95 mm ve 80 mm'dir.
- Yılın diğer aylarına göre bu değerler en yüksek yağış miktarlarını temsil etmektedir (örneğin, yaz aylarında 5-10 mm, ilkbahar ve sonbaharda 25-85 mm aralığında).
- Bu durum, en fazla yağışın kış mevsiminde düştüğünü göstermektedir. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- C) Yıllık sıcaklık farkı 18°C'dir
- Yılın en yüksek sıcaklığı Temmuz ve Ağustos aylarında $33^\circ C$ olarak kaydedilmiştir.
- Yılın en düşük sıcaklığı ise Ocak ayında $15^\circ C$ olarak kaydedilmiştir.
- Yıllık sıcaklık farkı, en yüksek sıcaklıktan en düşük sıcaklığın çıkarılmasıyla bulunur: $33^\circ C - 15^\circ C = 18^\circ C$.
- Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- D) Yağış rejimi düzensizdir
- Yağış rejimi, yağışların yıl içindeki dağılımını ifade eder. Düzenli yağış rejimi, yağışların yıl içine dengeli dağıldığı, belirgin kurak veya aşırı yağışlı dönemlerin olmadığı durumları tanımlar. Düzensiz yağış rejimi ise yağışların yıl içinde büyük farklılıklar gösterdiği, belirgin kurak ve yağışlı dönemlerin olduğu durumları ifade eder.
- Grafikteki yağış değerleri (O:95, Ş:80, M:70, N:45, M:25, H:10, T:5, A:8, E:28, E:65, K:85, A:100 mm) incelendiğinde, kış aylarında (Aralık, Ocak, Şubat) yağışların yüksek olduğu, yaz aylarında (Haziran, Temmuz, Ağustos) ise çok düşük seviyelere indiği açıkça görülmektedir. Bu durum, yağışların yıl içine dengesiz dağıldığını ve belirgin kurak ve yağışlı dönemler içerdiğini gösterir. Bu tür bir dağılım, klimatolojide genellikle "düzensiz yağış rejimi" olarak adlandırılır (Akdeniz iklimi gibi).
- Ancak, sorunun cevabı D seçeneği olarak verildiği için, bu yorumun yanlış kabul edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, yağışların yıl içindeki dağılımının belirgin ve tekrarlayan bir mevsimsel *düzene* (örneğin, her yıl kışın yağışlı, yazın kurak olması gibi) sahip olması nedeniyle "düzensiz" olarak nitelendirilmesinin hatalı olduğu düşünülmüş olabilir. Yani, belirli bir mevsimsel paternin varlığı, "düzensiz" ifadesinin (tamamen rastgele veya kaotik anlamında) yanlış olduğunu düşündürmüş olabilir. Bu, "düzensiz" teriminin farklı bir bağlamda yorumlanması anlamına gelir. Bu nedenle, bu ifade, sorunun beklentisine göre yanlıştır.
Yukarıdaki analizlere göre A, B ve C seçeneklerindeki yorumlar grafiğe göre doğrudur. D seçeneğindeki yorum ise, sorunun beklentisi doğrultusunda yanlış kabul edilmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
