Edebi sanatlar konu anlatımı Test 1

"Şu karşıki yüce dağlar, başını bağlamış bulutlara, bana derdini anlatıyor sanki." cümlesinde öncelikli olarak hangi edebî sanat kullanılmıştır?

A) İstiare
B) Teşhis
C) Mübalağa
D) Tezat

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlede kullanılan edebî sanatı bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim ve adım adım çözümleyelim:

• Cümleyi Anlayalım: "Şu karşıki yüce dağlar, başını bağlamış bulutlara, bana derdini anlatıyor sanki." cümlesinde, dağların bulutlarla olan ilişkisi ve dağların "dert anlatması" gibi durumlar anlatılıyor.
• İnsanî Özellikleri Tespit Edelim:
  • "Dağlar başını bağlamış bulutlara": Dağların "başı" olmaz ve "baş bağlamak" insana özgü bir eylemdir. Burada cansız bir varlık olan dağa, insana ait bir organ (baş) ve bir eylem (baş bağlamak) yüklenmiştir.
  • "Bana derdini anlatıyor sanki": "Dert anlatmak" da tamamen insana özgü bir davranıştır. Dağlar cansız varlıklar olduğu için dert anlatamazlar. Burada da dağa insana ait bir duygu ve eylem yüklenmiştir.
• Edebî Sanatları Değerlendirelim:
  • A) İstiare (Eğretileme): Bir sözcüğün benzetme amacı güdülerek kendi anlamı dışında kullanılmasıdır. Genellikle benzeyen veya benzetilenlerden biri söylenmez. Bu cümlede doğrudan bir benzetme değil, insani özellik yükleme durumu var.
  • B) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara, hayvanlara veya soyut kavramlara insanlara özgü özellikler, duygular veya davranışlar yükleme sanatıdır. Yukarıda tespit ettiğimiz "dağların başı olması", "baş bağlaması" ve "dert anlatması" durumları, cansız varlık olan dağlara insan özellikleri yüklenmesidir. Bu tanım, cümlede gördüğümüz durumla birebir örtüşmektedir.
  • C) Mübalağa (Abartma): Bir şeyi olduğundan çok daha büyük, çok daha küçük, çok daha fazla veya çok daha az gösterme sanatıdır. Cümlede bir abartıdan ziyade, dağlara insani özellikler atfedilmesi ön plandadır.
  • D) Tezat (Karşıtlık): Birbirine zıt kavram veya durumların bir arada kullanılmasıdır. Cümlede herhangi bir zıtlık bulunmamaktadır.
• Sonuca Ulaşalım: Cümlede "dağlar" gibi cansız bir varlığa "başını bağlamak" ve "dert anlatmak" gibi insanlara özgü özellikler yüklenmesi nedeniyle, kullanılan edebî sanat Teşhis (Kişileştirme)'dir.

Cevap B seçeneğidir.