2. sınıf Türkçe Okuma Serüvenimiz teması soruları ve test çöz Test 1

7. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde "okumak" eylemi mecaz anlamda kullanılmamıştır?

A) Onun niyetini hemen okudum.
B) Bu şarkı bana çocukluğumu okuttu.
C) Dün akşam iki saat kitap okudum.
D) Gözlerindeki hüznü okuyabiliyordum.

Bu soruda, "okumak" eyleminin hangi seçenekte mecaz anlamda kullanılmadığını bulmamız isteniyor. Yani, eylemin gerçek, temel anlamıyla kullanıldığı seçeneği arıyoruz. Bu tür soruları çözerken kelimelerin hem temel anlamlarını hem de kazandıkları farklı anlamları iyi bilmek önemlidir.

Öncelikle, gerçek anlam ve mecaz anlam kavramlarını hatırlayalım:

• Gerçek Anlam: Bir kelimenin akla gelen ilk, temel ve herkesçe bilinen anlamıdır. Bir kelimeyi duyduğumuzda zihnimizde oluşan ilk karşılıktır. Örneğin, "kapı" kelimesinin gerçek anlamı, bir yere girip çıkmayı sağlayan açılıp kapanır engeldir.
• Mecaz Anlam: Bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Genellikle benzetme, yakıştırma veya soyutlama yoluyla oluşur. Örneğin, "kapıyı açmak" derken bir sorunu çözmek anlamında kullanıldığında "kapı" kelimesi mecaz anlam kazanır.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve "okumak" eyleminin hangi anlamda kullanıldığına bakalım:

• A) Onun niyetini hemen okudum.

  Bu cümlede "niyetini okumak", bir kişinin düşüncesini veya amacını sözlü olarak ifade etmeden anlamak, sezmek anlamına gelir. Niyet, fiziksel olarak okunabilen bir metin değildir. Dolayısıyla "okumak" kelimesi burada gerçek anlamından uzaklaşarak mecaz anlamda kullanılmıştır.

• B) Bu şarkı bana çocukluğumu okuttu.

  "Çocukluğunu okutmak" deyimi, bir şeyin kişiye geçmişini, çocukluk anılarını hatırlatması, yaşatması anlamına gelir. Çocukluk, bir kitap gibi okunabilen somut bir varlık değildir. Bu nedenle "okuttu" kelimesi burada mecaz anlamda kullanılmıştır.

• C) Dün akşam iki saat kitap okudum.

  Bu cümlede "kitap okumak", yazılı metinleri gözle takip ederek anlamak, kavramak eylemini ifade eder. Bu, "okumak" fiilinin herkesçe bilinen, temel ve gerçek anlamıdır. Burada herhangi bir benzetme veya gerçek anlamdan uzaklaşma yoktur. Bir kitabı alıp harfleri ve kelimeleri anlamlandırma eylemi kastedilmektedir.

• D) Gözlerindeki hüznü okuyabiliyordum.

  "Gözlerindeki hüznü okumak", bir kişinin yüz ifadesinden, özellikle de gözlerinden, onun üzgün olduğunu anlamak, hissetmek anlamına gelir. Hüzün, fiziksel olarak okunabilen bir metin değildir. Bu yüzden "okuyabiliyordum" kelimesi burada mecaz anlamda kullanılmıştır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "okumak" eyleminin gerçek anlamıyla kullanıldığı seçeneğin C olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap C seçeneğidir.