Bir kimya öğrencisi laboratuvarda sentezlediği bileşiklerin organik mi anorganik mi olduğunu belirlemek istiyor. Bu amaçla aşağıdaki testlerden hangisini uygularsa yanıltıcı sonuç alabilir?
A) Karbon içeriği analizi
B) Elektrik iletkenliği testi
C) Alev testi
D) Erime noktası tayini
Bir kimya öğrencisinin sentezlediği bileşiklerin organik mi yoksa anorganik mi olduğunu belirlemek için uygulayacağı testlerden hangisinin yanıltıcı sonuç verebileceğini inceleyelim:
-
A) Karbon içeriği analizi: Organik bileşikler, tanım gereği karbon atomu içerirler (genellikle hidrojen ile birlikte). Bu nedenle, bir bileşikte karbon olup olmadığını belirlemek, onun organik olup olmadığına dair çok güçlü bir ipucudur. Ancak, karbon içeren her bileşik organik değildir (örneğin, $CO_2$, karbonatlar ($CaCO_3$), siyanürler ($KCN$) gibi bazı inorganik bileşikler de karbon içerir). Yine de, karbonun varlığı organik olma ihtimalini artırır ve genellikle C-H bağlarının varlığı organikliği kesinleştirir. Bu test, doğru yorumlandığında genellikle yanıltıcı değildir.
-
B) Elektrik iletkenliği testi: Bu test, bir bileşiğin sulu çözeltisinin veya eriyiğinin elektrik akımını iletip iletmediğini kontrol eder.
- Birçok inorganik bileşik (özellikle iyonik bileşikler, örneğin $NaCl$) suda çözündüğünde veya eridiğinde iyonlarına ayrışarak elektriği iletir.
- Birçok organik bileşik (özellikle kovalent bağlı olanlar, örneğin şeker, alkol) suda çözündüğünde iyonlaşmaz ve elektriği iletmez.
- Ancak, bu kuralın önemli istisnaları vardır:
- Bazı organik bileşikler (örneğin, asetik asit gibi organik asitler veya aminler gibi organik bazlar) suda iyonlaşarak elektriği iletebilir.
- Bazı inorganik bileşikler (örneğin, $SiO_2$ gibi kovalent bağlı inorganik bileşikler veya saf su) elektriği iletmez.
Bu nedenle, bir bileşiğin elektriği iletmesi veya iletmemesi, onun organik mi yoksa anorganik mi olduğunu kesin olarak belirlemek için yeterli değildir ve kolayca yanıltıcı sonuçlar verebilir.
-
C) Alev testi: Organik bileşikler genellikle karbon ve hidrojen içerikleri nedeniyle yanıcıdır ve yandıklarında genellikle $CO_2$ ve $H_2O$ oluştururlar. Alevin rengi, isli olup olmaması gibi özellikler de organik bileşiğin yapısı hakkında bilgi verebilir. Birçok inorganik bileşik ise yanıcı değildir veya yüksek sıcaklıklarda sadece ayrışır. Bu test, genellikle organik bileşikleri inorganiklerden ayırmada faydalıdır, çünkü organik bileşiklerin çoğu yanar.
-
D) Erime noktası tayini: Genel olarak, iyonik bağlı inorganik bileşiklerin erime noktaları yüksekken (genellikle $500^\circ C$ üzeri), kovalent bağlı organik bileşiklerin erime noktaları daha düşüktür (genellikle $300^\circ C$ altı). Ancak, bu genellemenin de istisnaları vardır. Bazı organik bileşiklerin erime noktaları yüksek olabilir (örneğin, bazı polimerler veya çok büyük moleküller), bazı inorganik bileşiklerin ise erime noktaları düşük olabilir (örneğin, $HgCl_2$ veya bazı kovalent inorganik bileşikler). Yine de, çok yüksek veya çok düşük erime noktaları genellikle iyi birer göstergedir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, elektrik iletkenliği testi, hem organik hem de inorganik bileşiklerin iletken veya iletken olmayan formlarının bulunması nedeniyle en yanıltıcı sonuçları verebilecek testtir.
Cevap B seçeneğidir.
