Sodyum siyanür (NaCN) tuzu, zayıf asit olan HCN ile kuvvetli baz olan NaOH'nin tepkimesi sonucu oluşur. Bu tuzun sulu çözeltisindeki hidroliz denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Na⁺ + H₂O → NaOH + H⁺Bu soruda, sodyum siyanür (NaCN) tuzunun sulu çözeltisindeki hidroliz denklemini bulmamız isteniyor. Hidroliz, bir tuzun iyonlarının su ile tepkimeye girerek asidik veya bazik özellik göstermesi olayıdır. Hadi adımlara geçelim:
Soru bize NaCN tuzunun zayıf asit olan HCN ile kuvvetli baz olan NaOH'nin tepkimesi sonucu oluştuğunu belirtiyor. Bu bilgi, hangi iyonun hidrolize uğrayacağını belirlememiz için çok önemlidir.
NaCN, suda çözündüğünde tamamen iyonlarına ayrışan bir tuzdur:
$NaCN (s) \xrightarrow{H_2O} Na^+ (aq) + CN^- (aq)$
Şimdi bu iyonlardan hangisinin su ile tepkimeye gireceğini belirlememiz gerekiyor.
Hangi iyonun hidrolize uğrayacağını belirlemek için, iyonların geldiği asit veya bazın kuvvetli mi zayıf mı olduğuna bakarız:
Bu iyon, kuvvetli baz olan NaOH'den gelir. Kuvvetli bir bazdan gelen iyonlar (konjuge asitleri) suda çok zayıf asitlerdir ve su ile tepkimeye girmezler (hidrolize uğramazlar). Yani $Na^+$ iyonu çözeltide seyirci iyon olarak kalır.
Bu iyon, zayıf asit olan HCN'den gelir. Zayıf bir asitten gelen iyonlar (konjuge bazları) suda bazik özellik gösterirler ve su ile tepkimeye girerek hidrolize uğrarlar. $CN^-$ iyonu, HCN'nin konjuge bazıdır ve sudan bir proton ($H^+$) alarak tepkimeye girer.
$CN^-$ iyonu, su ile tepkimeye girerek HCN ve $OH^-$ iyonlarını oluşturur. Bu tepkime, çözeltinin bazik olmasına neden olur:
$CN^- (aq) + H_2O (l) \rightleftharpoons HCN (aq) + OH^- (aq)$
Bu denklem, $CN^-$ iyonunun sudan bir proton alarak HCN'ye dönüştüğünü ve geriye $OH^-$ iyonu bıraktığını gösterir. Bu bir denge tepkimesidir, çünkü HCN zayıf bir asittir ve $CN^-$ iyonu da zayıf bir bazdır.
Yazdığımız hidroliz denklemini seçeneklerle karşılaştıralım:
Bu adımları takip ettiğimizde, doğru hidroliz denkleminin B seçeneğinde verildiğini görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.