Bitkilerde taşıma nasıl olur Test 1

Kök basıncı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Yapraklarda fotosentez sonucu oluşur
B) Suyun yapraklardan köklere taşınmasını sağlar
C) Özellikle gece saatlerinde etkilidir
D) Yalnızca çiçekli bitkilerde görülür

Merhaba sevgili öğrenciler! Bitkilerde suyun taşınması, yaşam için hayati öneme sahip karmaşık bir süreçtir. Kök basıncı da bu süreçte rol oynayan önemli bir kuvvettir. Şimdi sorudaki seçenekleri adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.

• A) Yapraklarda fotosentez sonucu oluşur

  Bu ifade yanlıştır. Kök basıncı, adından da anlaşılacağı gibi bitkinin köklerinde oluşur. Kök hücreleri topraktan aktif olarak mineral iyonları alır. Bu durum, kök hücrelerinin içindeki çözünen madde konsantrasyonunu artırır ve ozmoz yoluyla suyun topraktan köklere girmesine neden olur. Fotosentez ise yapraklarda gerçekleşen ve besin üreten bir süreçtir; kök basıncının doğrudan nedeni değildir.

• B) Suyun yapraklardan köklere taşınmasını sağlar

  Bu ifade de yanlıştır. Kök basıncı, suyu köklerden bitkinin gövdesine ve yapraklarına doğru, yani yukarı yönde iten bir kuvvettir. Bitkilerde suyun ana taşıma yönü köklerden yapraklara doğrudur. Yapraklardan köklere doğru su taşınması gibi bir durum söz konusu değildir; suyun yapraklardan dışarı atılması terleme (transpirasyon) ile gerçekleşir.

• C) Özellikle gece saatlerinde etkilidir

  Bu ifade doğrudur. Gündüz saatlerinde bitkilerde terleme (transpirasyon) çok yoğundur. Terleme, yapraklardan su buharı şeklinde su kaybı demektir ve bu durum, suyu köklerden yapraklara doğru çeken güçlü bir emme kuvveti (transpirasyon çekimi) oluşturur. Gece saatlerinde ise stomalar genellikle kapalı olduğu için terleme hızı büyük ölçüde azalır veya durur. Ancak kökler topraktan su almaya devam eder. Terleme çekiminin azalmasıyla birlikte, köklerde biriken suyun oluşturduğu basınç (kök basıncı) daha belirgin hale gelir ve suyu ksilem borularında yukarı doğru itmeye yardımcı olur. Bu durum, bazı bitkilerde sabahları yaprak uçlarından su damlacıklarının çıkması (gutasyon) olarak gözlemlenebilir.

• D) Yalnızca çiçekli bitkilerde görülür

  Bu ifade yanlıştır. Kök basıncı, vasküler (damarlı) bitkilerin çoğunda görülen genel bir mekanizmadır. Çiçekli bitkilerin yanı sıra, eğrelti otları ve kozalaklı ağaçlar gibi diğer damarlı bitki gruplarında da kök basıncı gözlemlenebilir. Mekanizma, ozmoz prensibine dayandığı için bitki âleminde oldukça yaygındır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, kök basıncının özellikle gece saatlerinde terleme çekiminin azalmasıyla daha etkili olduğunu görüyoruz.

Cevap C seçeneğidir.