Bitkilerde organik madde taşınması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Floemde taşınma çift yönlüdürMerhaba sevgili öğrenciler!
Bitkilerde organik madde taşınması, bitkinin yaşamı için hayati öneme sahip bir süreçtir. Fotosentezde üretilen besinlerin (şekerler, amino asitler vb.) bitkinin tüm kısımlarına ulaştırılmasını sağlar. Bu taşıma genellikle floem (soymuk boruları) adı verilen özel bir doku aracılığıyla gerçekleşir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu ifade doğrudur. Floem, besinleri hem fotosentezin yapıldığı "kaynak" bölgelerden (genellikle olgun yapraklar) besinlerin depolandığı veya kullanıldığı "havuz" bölgelerine (kökler, meyveler, genç sürgünler, çiçekler) doğru taşıyabilir. Aynı zamanda, depolama organlarındaki besinler de ihtiyaç duyulan diğer bölgelere taşınabilir. Örneğin, ilkbaharda köklerde depolanan nişasta, yeni büyüyen tomurcuklara taşınır. Bu durum, ksilemdeki (odun boruları) su ve mineral taşınmasının genellikle tek yönlü (kökten yaprağa) olmasından farklıdır.
Bu ifade büyük ölçüde doğrudur. Floemde taşınan ana şeker glikoz değil, sükrozdur (glikoz ve fruktozun birleşimiyle oluşan bir disakkarit). Ancak, amino asitler, hormonlar, bazı mineraller ve hatta nükleik asitler gibi diğer organik maddeler de floem özsuyunda taşınır. Dolayısıyla, amino asitlerin taşınması kesinlikle doğrudur ve sükrozun ana şeker olması, ifadenin genel doğruluğunu bozmaz çünkü "arasında" denilmiştir.
Bu ifade doğrudur. Bitkilerde floem taşınmasının en yaygın kabul gören mekanizması Basınç Akış Teorisi (Münch Hipotezi) olarak bilinir. Bu teoriye göre, kaynak bölgelerde (örneğin yapraklar) sükrozun floeme aktif olarak yüklenmesi, floemdeki ozmotik basıncı artırır. Bu basınç artışı, suyun ksilemden floeme geçmesine neden olur. Oluşan bu yüksek hidrostatik basınç, floem özsuyunu havuz bölgelerine doğru iter. Havuz bölgelerinde sükrozun boşaltılması ise ozmotik basıncı düşürür ve suyun floemden ksileme geri dönmesini sağlar. Bu sürekli basınç farkı, organik maddelerin taşınmasını sağlar.
Bu ifade yanlıştır. Ksilem, suyu ve mineralleri köklerden yapraklara doğru çok daha hızlı taşır. Ksilemde suyun taşınma hızı saatte metrelerle ifade edilebilir (örneğin, 15-45 metre/saat). Floemde organik maddelerin taşınma hızı ise genellikle daha yavaştır, tipik olarak saatte 1 metre civarındadır. Bu hız farkı, ksilemdeki sürekli su sütunu ve transpirasyon çekimi ile floemdeki daha viskoz (yoğun) özsu ve aktif yükleme/boşaltma süreçlerinden kaynaklanır.
Bu durumda, yanlış olan ifade D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
