İsim kökü ve fiil kökü arasındaki fark Test 1

6. "Yol" sözcüğü hangi cümlede fiil kökü olarak kullanılmıştır?

A) Bu yol bizi sahile götürür.
B) Yol kenarında güzel çiçekler vardı.
C) Tarlayı düzgünce yol.
D) Yol haritasını çantama koydum.

Sevgili öğrenciler, bu soruda "yol" sözcüğünün hangi cümlede fiil kökü olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. Bir sözcüğün fiil kökü olup olmadığını anlamak için, o sözcüğe "-mak" veya "-mek" mastar ekini getirebiliyor muyuz diye bakarız. Eğer anlamlı oluyorsa, o sözcük bir fiil köküdür. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Bu yol bizi sahile götürür.

  Bu cümlede "yol" sözcüğü, üzerinde yürünen, gidilen yer anlamında kullanılmıştır. Yani bir varlığın adıdır. "Yolmak" şeklinde mastar eki getirdiğimizde anlamlı olmaz (bu bağlamda). Bu nedenle burada isim olarak kullanılmıştır.

• B) Yol kenarında güzel çiçekler vardı.

  Burada da "yol" sözcüğü, A seçeneğindeki gibi bir isimdir. "Yolun kenarı" derken, yine bir varlığı ifade etmektedir. "Yolmak" şeklinde mastar eki getiremeyiz.

• C) Tarlayı düzgünce yol.

  Bu cümlede "yol" sözcüğü, tarladaki istenmeyen otları çekip çıkarmak, koparmak anlamında kullanılmıştır. Bu bir eylemdir. "Yolmak" şeklinde mastar eki getirdiğimizde anlamlı olur. (Örnek: "Otları yolmak", "saçını yolmak"). Dolayısıyla burada bir fiil köküdür.

• D) Yol haritasını çantama koydum.

  "Yol haritası" birleşik bir isimdir ve "yol" sözcüğü burada haritanın neyin haritası olduğunu belirtir. Yine bir varlığın adıdır, bir eylemi ifade etmez. "Yolmak haritası" gibi bir kullanım anlamsızdır.

Gördüğümüz gibi, sadece C seçeneğindeki "yol" sözcüğü bir eylemi ifade etmekte ve "-mak" mastar ekini alabilmektedir. Bu da onun bir fiil kökü olduğunu gösterir.

Cevap C seçeneğidir.