Alkinlerin katılma tepkimeleri (H2, Halojen, Su katılması) Test 1

2-bütin bileşiğine 2 mol Br₂ katılması sonucu oluşan ürünün sistematik adı nedir?

A) 1,1,2,2-tetrabromobütan
B) 2,2,3,3-tetrabromobütan
C) 1,2,3,4-tetrabromobütan
D) 2,3-dibromobütan

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, bir alkin olan 2-bütin bileşiğine halojen (Br2) katılması tepkimesini inceleyeceğiz. Alkinler, yapılarında bir üçlü bağ bulunduran doymamış hidrokarbonlardır. Üçlü bağ, bir sigma ($\sigma$) ve iki pi ($\pi$) bağından oluşur. Pi bağları, katılma tepkimelerine yatkındır.

• Adım 1: Başlangıç Maddesini Tanımlayalım - 2-Bütin

  2-bütin, 4 karbonlu bir zincire sahip ve üçlü bağın 2. karbonda başladığı bir alkindir. Yapısı şu şekildedir:

  $CH_3-C \equiv C-CH_3$

  Burada, 2. ve 3. karbon atomları arasında bir üçlü bağ bulunmaktadır.

• Adım 2: Birinci Mol Br2 Katılması

  2-bütin bileşiğine 1 mol $Br_2$ katıldığında, üçlü bağdaki iki pi ($\pi$) bağından biri kırılır ve bir çift bağ oluşur. Brom atomları, üçlü bağın bulunduğu karbon atomlarına bağlanır.

  $CH_3-C \equiv C-CH_3 + Br_2 \rightarrow CH_3-C(Br)=C(Br)-CH_3$

  Bu tepkime sonucunda 2,3-dibromo-2-büten bileşiği oluşur. Artık molekülde bir çift bağ (bir sigma ve bir pi bağı) bulunmaktadır.

• Adım 3: İkinci Mol Br2 Katılması

  Soruda 2 mol $Br_2$ katılması istendiği için, oluşan 2,3-dibromo-2-büten bileşiğine bir mol daha $Br_2$ katılır. Bu kez, çift bağdaki pi ($\pi$) bağı kırılır ve molekül tamamen doymuş hale gelir (tüm karbon-karbon bağları tekli bağ olur). İkinci $Br_2$ molekülündeki brom atomları da çift bağın bulunduğu karbon atomlarına bağlanır.

  $CH_3-C(Br)=C(Br)-CH_3 + Br_2 \rightarrow CH_3-C(Br)_2-C(Br)_2-CH_3$

  Bu tepkime sonucunda, her iki orta karbon atomuna ikişer tane brom atomu bağlanmış olur.

• Adım 4: Ürünün Sistematik Adını Belirleyelim

  Son oluşan ürünün yapısı şöyledir:

  $CH_3-C(Br)_2-C(Br)_2-CH_3$

  Bu bileşiği adlandırmak için IUPAC kurallarını uygulayalım:

  • En uzun karbon zinciri 4 karbonludur, bu yüzden ana zincir "bütan"dır.
  • Brom atomlarının bağlı olduğu karbon atomlarını numaralandırmamız gerekir. Zincir simetrik olduğu için sağdan veya soldan numaralandırma fark etmez.
  • 1. karbon: $CH_3$
  • 2. karbon: $C(Br)_2$ (iki brom bağlı)
  • 3. karbon: $C(Br)_2$ (iki brom bağlı)
  • 4. karbon: $CH_3$
  • Toplamda 4 brom atomu vardır. Bunlar 2. ve 3. karbon atomlarına ikişer tane bağlıdır.
  • Bu durumda, brom atomlarının konumları 2,2,3,3 şeklinde belirtilir.
  • Ön ek olarak "tetra" (dört) kullanılır.

  Buna göre, ürünün sistematik adı 2,2,3,3-tetrabromobütan'dır.

Cevap B seçeneğidir.