2. "Ancak" kelimesi aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç görevinde kullanılmıştır?
A) Bu soruyu ancak sen çözebilirsin.
B) Çok yorulmuştu, ancak yine de çalışmaya devam etti.
C) Ancak iki kişi bu sınava girebilir.
D) Eve ancak akşam saatlerinde varabildi.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "ancak" kelimesinin farklı görevlerini anlamamız isteniyor. "Ancak" kelimesi Türkçede hem bağlaç hem de edat (veya zarf) olarak kullanılabilir. Görevini belirlemek için cümlenin anlamına ve "ancak" kelimesinin yerine hangi kelimelerin gelebileceğine bakmalıyız.
- Bağlaç olan "ancak": "Fakat", "ama", "lakin" anlamlarına gelir ve iki cümleyi veya eş görevli sözcükleri birbirine bağlar. Genellikle bir zıtlık veya açıklama bildirir.
- Edat olan "ancak": "Sadece", "yalnızca" anlamlarına gelir ve bir sınırlama, kısıtlama ifade eder.
- Zarf olan "ancak": "En fazla", "güçlükle", "zorlukla" gibi anlamlara gelir ve bir eylemin nasıl veya ne zaman gerçekleştiğini belirtir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu soruyu ancak sen çözebilirsin.
- Buradaki "ancak" kelimesi "sadece" veya "yalnızca" anlamında kullanılmıştır. "Bu soruyu sadece sen çözebilirsin." şeklinde değiştirdiğimizde anlam bozulmaz. Bu durumda "ancak" kelimesi edat görevindedir.
- B) Çok yorulmuştu, ancak yine de çalışmaya devam etti.
- Buradaki "ancak" kelimesi "fakat" veya "ama" anlamında kullanılmıştır. "Çok yorulmuştu, ama yine de çalışmaya devam etti." şeklinde değiştirdiğimizde anlam bozulmaz. İki zıt durumu birbirine bağladığı için "ancak" kelimesi bu cümlede bağlaç görevindedir.
- C) Ancak iki kişi bu sınava girebilir.
- Buradaki "ancak" kelimesi "sadece" veya "en fazla" anlamında kullanılmıştır. "Sadece iki kişi bu sınava girebilir." veya "En fazla iki kişi bu sınava girebilir." şeklinde değiştirdiğimizde anlam bozulmaz. Bu durumda "ancak" kelimesi edat (veya zarf) görevindedir.
- D) Eve ancak akşam saatlerinde varabildi.
- Buradaki "ancak" kelimesi "güçlükle", "zorlukla" veya "en erken" anlamında kullanılmıştır. "Eve güçlükle akşam saatlerinde varabildi." şeklinde değiştirdiğimizde anlam bozulmaz. Bir eylemin gerçekleşme zamanını veya zorluğunu belirttiği için "ancak" kelimesi bu cümlede zarf görevindedir.
Bu incelemeler sonucunda, "ancak" kelimesinin bağlaç görevinde kullanıldığı seçeneğin B olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
