6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil hem isme gelmiş hem de olumsuz çekimlenmiştir?
A) O film gerçekten çok güzeldi.
B) Bu sorular hiç de zor değildi.
C) Yarın sabah erkencidir.
D) Sınav sonuçları açıklanmış.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçedeki önemli dil bilgisi konularından biri olan "ek fiil"in hem isme gelme hem de olumsuz çekimlenme özelliklerini bir arada bulmamız isteniyor. Haydi bu konuyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı birlikte bulalım.
- Ek Fiil Nedir?
Ek fiil (diğer adıyla ek eylem), isim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir vb.) yüklem yapan veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapan bir yardımcı fiildir. Bu soruda bizi ilgilendiren kısmı, isim soylu sözcükleri yüklem yapmasıdır.
- Ek Fiilin İsimlere Gelmesi:
Ek fiil, isimlere veya isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlenin yüklemi yapar. Örneğin: "öğrenci-ydi", "güzel-miş", "doktor-dur", "çalışkan-sa".
- Ek Fiilin Olumsuz Çekimi:
Ek fiil, isimlere geldiğinde olumsuz çekimi "değil" kelimesiyle yapılır. "Değil" kelimesi, isimden sonra gelir ve ek fiil eki "değil" kelimesine eklenir. Örneğin: "öğrenci değildi", "güzel değilmiş", "doktor değildir", "çalışkan değilse".
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) O film gerçekten çok güzeldi.
- Burada "güzeldi" kelimesi ek fiil almıştır. "Güzel" bir sıfattır (isim soylu sözcük).
- Ek fiil ("-di") isme gelmiştir.
- Ancak, cümle olumlu çekimlenmiştir ("güzeldi", "güzel değildi" değil).
- Bu nedenle A seçeneği doğru cevap değildir.
- B) Bu sorular hiç de zor değildi.
- Burada "zor değildi" kelime grubu ek fiil almıştır. "Zor" bir sıfattır (isim soylu sözcük).
- Ek fiil ("-di") "değil" kelimesi aracılığıyla isme gelmiştir.
- "Değil" kelimesi kullanıldığı için cümle olumsuz çekimlenmiştir.
- Bu seçenek, hem ek fiilin isme gelmesi hem de olumsuz çekimlenmesi şartlarını sağlamaktadır.
- C) Yarın sabah erkencidir.
- Burada "erkencidir" kelimesi ek fiil almıştır. "Erkenci" bir isimdir (isim soylu sözcük).
- Ek fiil ("-dir") isme gelmiştir.
- Ancak, cümle olumlu çekimlenmiştir ("erkencidir", "erkenci değildir" değil).
- Bu nedenle C seçeneği doğru cevap değildir.
- D) Sınav sonuçları açıklanmış.
- Burada "açıklanmış" kelimesi bir fiildir ("açıklanmak" fiili).
- Fiile gelen "-mış" eki, öğrenilen geçmiş zaman ekidir ve bu bir basit zamanlı fiildir. Yani burada bir ek fiil, ismi yüklem yapmamıştır.
- Bu nedenle D seçeneği doğru cevap değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, B seçeneğindeki "zor değildi" ifadesi, "zor" (isim soylu sözcük) kelimesine "değil" olumsuzluk edatıyla birlikte ek fiilin (-di) gelmesiyle oluşmuştur. Bu durum, soruda istenen her iki şartı da karşılamaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
