7. "Dün akşam hava çok sıcakmış." cümlesindeki "-mış" eki için hangisi doğrudur?
A) Ek fiilin öğrenilen geçmiş zaman çekimidir
B) Ek fiilin duyulan geçmiş zaman çekimidir
C) Ek fiilin geniş zaman çekimidir
D) Ek fiilin gelecek zaman çekimidir
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım.
Öncelikle, sorumuzda geçen "ek fiil" kavramını hatırlayalım. Ek fiil (imek fiili), isim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir vb.) cümlenin yüklemi yapmaya yarayan veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapmaya yarayan bir yardımcı fiildir. Bu soruda "sıcak" kelimesi bir sıfat olduğu için, ek fiil burada isim soylu bir sözcüğü yüklem yapma görevindedir.
Cümlemizdeki "sıcakmış" kelimesine odaklanalım. "Sıcak" kelimesi bir sıfattır (isim soylu bir sözcüktür). "-mış" eki, bu sıfatı cümlenin yüklemi yapmıştır. Bu durumda "-mış" eki, ek fiilin bir çekimidir.
Şimdi de "-mış" ekinin hangi zamanı ifade ettiğini düşünelim. Türkçede "-mış" eki, genellikle bir olayın başkasından duyulduğunu, sonradan fark edildiğini veya öğrenildiğini ifade eden geçmiş zaman ekidir. Bu zamana "duyulan geçmiş zaman" denir.
Cümlede "Dün akşam hava çok sıcakmış" denildiğinde, konuşan kişi havanın sıcak olduğunu ya başkasından duymuş, ya da o an orada olmadığı için sonradan bu durumu fark etmiştir. Bu durum, "-mış" ekinin "duyulan geçmiş zaman" anlamını pekiştirir.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
A seçeneği, "Ek fiilin öğrenilen geçmiş zaman çekimidir" der. "-mış" ekinin anlamını (sonradan öğrenme, fark etme) doğru yansıtsa da, ek fiil çekimlerinde daha yaygın ve kesin terim "duyulan geçmiş zaman"dır.
B seçeneği, "Ek fiilin duyulan geçmiş zaman çekimidir" der. Bu ifade, "-mış" ekinin ek fiil olarak kullanıldığında ifade ettiği zamanı en doğru ve yaygın şekilde tanımlar.
C seçeneği, "Ek fiilin geniş zaman çekimidir" der. Bu yanlıştır. Ek fiilin geniş zamanı "-dir" ekiyle veya ek almadan (örneğin "hava sıcaktır") ifade edilir.
D seçeneği, "Ek fiilin gelecek zaman çekimidir" der. Bu da yanlıştır. Gelecek zaman eki "-acak/-ecek"tir.
Tüm bu değerlendirmeler sonucunda, "sıcakmış" kelimesindeki "-mış" eki, ek fiilin duyulan geçmiş zaman çekimidir.
