5. "Gelseydi birlikte giderdik." cümlesindeki ek fiillerin görevleri sırasıyla nedir?
A) Yüklem yapma - birleşik zaman oluşturma
B) Birleşik zaman oluşturma - birleşik zaman oluşturma
C) Yüklem yapma - yüklem yapma
D) Birleşik zaman oluşturma - yüklem yapma
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiillerin cümledeki görevlerini anlamaya çalışacağız. Ek fiillerin iki temel görevi olduğunu unutmayalım: isim soylu sözcükleri yüklem yapmak ve basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapmak. Şimdi cümlemizi adım adım inceleyelim:
- Cümlemiz: "Gelseydi birlikte giderdik."
- Ek Fiil Nedir? Ek fiil, Türkçede "i-" fiili olarak bilinen ve iki temel görevi olan bir yardımcı fiildir. Bu görevler:
- İsim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir vb.) cümlenin yüklemi yapmak. (Örnek: "O, öğrenciydi.")
- Basit zamanlı fiilleri (tek bir zaman eki almış fiiller) birleşik zamanlı fiil yapmak. (Örnek: "Geliyordu.")
- Birinci Ek Fiil: "Gelseydi" kelimesindeki "-di" eki
- "Gelseydi" kelimesini inceleyelim: "gel-" (fiil kökü) + "-se" (şart kipi, basit zaman) + "-y" (kaynaştırma harfi) + "-di" (ek fiil).
- Burada ek fiil olan "-di", basit zamanlı bir fiil olan "gelse" fiiline eklenmiştir. "Gelse" (şart kipi) basit zamanlı bir fiildir. "-di" ek fiili bu basit zamanlı fiili "şartın hikayesi" yaparak birleşik zamanlı bir fiile dönüştürmüştür.
- Dolayısıyla, "Gelseydi" kelimesindeki ek fiilin görevi birleşik zaman oluşturmaktır.
- İkinci Ek Fiil: "giderdik" kelimesindeki "-di" eki
- "Giderdik" kelimesini inceleyelim: "git-" (fiil kökü) + "-er" (geniş zaman kipi, basit zaman) + "-di" (ek fiil) + "-k" (birinci çoğul şahıs eki).
- Burada ek fiil olan "-di", basit zamanlı bir fiil olan "gider" fiiline eklenmiştir. "Gider" (geniş zaman kipi) basit zamanlı bir fiildir. "-di" ek fiili bu basit zamanlı fiili "geniş zamanın hikayesi" yaparak birleşik zamanlı bir fiile dönüştürmüştür.
- Dolayısıyla, "giderdik" kelimesindeki ek fiilin görevi de birleşik zaman oluşturmaktır.
- Sonuç: Her iki ek fiilin görevi de basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapmaktır. Yani görevler sırasıyla "birleşik zaman oluşturma" ve "birleşik zaman oluşturma" şeklindedir.
Bu durumda, doğru seçenek B şıkkıdır.
Cevap B seçeneğidir.
