7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret sıfatı hem de işaret zamiri kullanılmıştır?
A) Bu kitabı oku, sonra onu bana ver.
B) Şu ev çok güzel, bunu beğendim.
C) O adam tanıdık geldi, şuna bak.
D) Buraya gel, şunu al.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerde hem işaret sıfatı hem de işaret zamiri kullanımını bulmamız isteniyor. Öncelikle bu iki kavramı hatırlayalım:
- İşaret Sıfatı: Bir ismi işaret ederek belirten sözcüklerdir. İsmin önüne gelir ve "hangi?" sorusuna cevap verirler. Örneğin: "bu kitap", "şu ev", "o çocuk".
- İşaret Zamiri: Bir ismin yerini tutan, ismi işaret ederek belirten sözcüklerdir. İsmin yerine tek başına kullanılırlar ve genellikle çekim eki alabilirler. Örneğin: "bunu", "şunu", "onu", "bunlar", "şunlar", "onlar".
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu kitabı oku, sonra onu bana ver.
- "Bu kitabı": Burada "bu" kelimesi "kitap" ismini işaret ederek belirttiği için bir işaret sıfatıdır. (Hangi kitap? Bu kitap.)
- "onu": Burada "o" kelimesi "-nu" hal ekini alarak "kitap" isminin yerini tutmuştur. Bu nedenle bir işaret zamiridir. (Neyi ver? Onu, yani kitabı.)
- Bu cümlede hem işaret sıfatı ("bu") hem de işaret zamiri ("onu") kullanılmıştır. Üstelik işaret sıfatının nitelediği isim ("kitap"), işaret zamiri tarafından yerine tutulmuştur.
- B) Şu ev çok güzel, bunu beğendim.
- "Şu ev": Burada "şu" kelimesi "ev" ismini işaret ederek belirttiği için bir işaret sıfatıdır. (Hangi ev? Şu ev.)
- "bunu": Burada "bu" kelimesi "-nu" hal ekini alarak "evi" veya "evin güzel olma durumunu" işaret ederek yerine tutmuştur. Bu nedenle bir işaret zamiridir.
- Bu cümlede de hem işaret sıfatı hem de işaret zamiri bulunmaktadır. Ancak A seçeneğindeki kadar doğrudan bir eylem ilişkisi ve referans devamlılığı yoktur.
- C) O adam tanıdık geldi, şuna bak.
- "O adam": Burada "o" kelimesi "adam" ismini işaret ederek belirttiği için bir işaret sıfatıdır. (Hangi adam? O adam.)
- "şuna": Burada "şu" kelimesi "-na" hal ekini alarak bir varlığın yerini tutmuştur. Bu nedenle bir işaret zamiridir.
- Bu cümlede de hem işaret sıfatı hem de işaret zamiri vardır. Ancak "şuna" kelimesinin "o adam"ı mı yoksa başka bir şeyi mi işaret ettiği tam olarak açık değildir. Bu durum, referansın belirsizliğine yol açabilir.
- D) Buraya gel, şunu al.
- "Buraya": Bu kelime bir yerin adını işaret etse de, bir ismin yerini tutmaktan çok, bir eylemin yönünü belirttiği için yer zarfıdır. İşaret sıfatı veya işaret zamiri değildir.
- "şunu": Burada "şu" kelimesi "-nu" hal ekini alarak bir ismin yerini tutmuştur. Bu nedenle bir işaret zamiridir.
- Bu cümlede işaret sıfatı bulunmadığı için doğru cevap olamaz.
Seçenekleri karşılaştırdığımızda, A seçeneğinde hem işaret sıfatı ("bu") hem de işaret zamiri ("onu") çok net bir şekilde kullanılmıştır ve işaret zamiri, işaret sıfatının nitelediği ismi doğrudan yerine tutmaktadır. Diğer seçeneklerde de işaret sıfatı ve zamiri bulunsa da, A seçeneğindeki kullanım en açık ve doğrudan örneği sunmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
