3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil "-imiş" şekliyle kullanılmıştır?
A) Bu konuyu daha önce anlatmıştı.
B) Yarın burada olacakmış.
C) Bu resmi çizen kişi ünlü bir sanatçıymış.
D) Bütün soruları doğru cevaplamış.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin "-imiş" şeklinin hangi cümlede kullanıldığını bulmamız isteniyor. Ek fiil, Türkçede iki temel görevde kullanılır:
- İsim soylu kelimeleri (isim, sıfat, zamir vb.) yüklem yapmak.
- Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil yapmak.
Ek fiilin "-imiş" şekli, genellikle "rivayet" (duyulan geçmiş zaman) anlamı katar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu konuyu daha önce anlatmıştı.
- Buradaki fiil "anlatmıştı"dır. Bu fiil "anlat-mış-tı" şeklinde çözümlenir. Burada "anlatmak" fiiline önce duyulan geçmiş zaman eki "-mış", sonra da ek fiilin hikaye (bilinen geçmiş zaman) şekli olan "-idi" (kısaca "-tı") gelmiştir. Yani burada ek fiil "-imiş" değil, "-idi" şekliyle kullanılmıştır.
- B) Yarın burada olacakmış.
- Buradaki fiil "olacakmış"tır. Bu fiil "ol-acak-mış" şeklinde çözümlenir. "Olmak" fiiline önce gelecek zaman eki "-acak", sonra da ek fiilin rivayet (duyulan geçmiş zaman) şekli olan "-imiş" (kısaca "-mış") gelmiştir. Bu, "gelecek zamanın rivayeti" adını verdiğimiz birleşik zamanlı bir fiildir. Ek fiil "-imiş" şekliyle kullanılmıştır, ancak bir fiile gelerek onu birleşik zamanlı yapmıştır.
- C) Bu resmi çizen kişi ünlü bir sanatçıymış.
- Buradaki yüklem "sanatçıymış"tır. "Sanatçı" kelimesi bir isimdir. "Sanatçı-y-mış" şeklinde çözümlenir. Burada "sanatçı" ismine ek fiilin rivayet şekli olan "-imiş" (kaynaştırma harfi 'y' ile birlikte "-ymış") gelerek ismi yüklem yapmıştır. Bu, ek fiilin isim soylu bir kelimeyi yüklem yapma görevine doğrudan bir örnektir ve "-imiş" şekliyle kullanılmıştır.
- D) Bütün soruları doğru cevaplamış.
- Buradaki fiil "cevaplamış"tır. Bu fiil "cevapla-mış" şeklinde çözümlenir. "Cevaplamak" fiiline sadece duyulan geçmiş zaman eki "-mış" gelmiştir. Bu, basit zamanlı bir fiildir ve cümlede ek fiil kullanılmamıştır.
Seçenekleri incelediğimizde, C seçeneğindeki "sanatçıymış" kelimesinde ek fiilin "-imiş" şekli, bir ismi yüklem yapmak için doğrudan kullanılmıştır. B seçeneğinde de ek fiil "-imiş" kullanılmış olsa da, bu bir fiile gelerek birleşik zamanlı fiil oluşturmuştur. Genellikle bu tür sorularda, ek fiilin isim soylu kelimeleri yüklem yapma görevi daha belirgin bir örnek olarak kabul edilir.
Cevap C seçeneğidir.
