10. "İyi bir doktor olmalı ki hastalarına faydalı olabilsin." cümlesindeki ek fiille ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İsim soylu sözcüğe gelmiş ve şart anlamı katmıştır
B) Fiile gelmiş ve gereklilik anlamı katmıştır
C) İsim soylu sözcüğe gelmiş ve gereklilik anlamı katmıştır
D) Fiile gelmiş ve olasılık anlamı katmıştır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözerken ek fiilin ne olduğunu ve cümleye ne gibi anlamlar kattığını hatırlamamız gerekiyor. Ek fiil, isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar veya fiillere gelerek birleşik zamanlı fiiller oluşturur. Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) İsim soylu sözcüğe gelmiş ve şart anlamı katmıştır: Cümlemizdeki "olmalı ki" ifadesinde "olmalı" kelimesi "olmak" fiilinin gereklilik kipiyle çekimlenmiş halidir. Ancak burada "-se, -sa" şart eki yoktur. Bu nedenle şart anlamı katmamıştır.
- B) Fiile gelmiş ve gereklilik anlamı katmıştır: "Olmalı" kelimesi fiildir ve gereklilik anlamı taşır, ancak ek fiil fiile gelerek birleşik zamanlı fiil yapmamıştır. Burada ek fiil, "iyi bir doktor" ifadesini yüklem yapmıştır.
- C) İsim soylu sözcüğe gelmiş ve gereklilik anlamı katmıştır: "İyi bir doktor olmalı" ifadesinde "iyi bir doktor" isim tamlamasıdır. "-malı" eki burada ek fiildir ve bu isim tamlamasına gelerek onu yüklem yapmıştır. Aynı zamanda cümleye gereklilik anlamı katmıştır. Bu nedenle doğru seçenektir.
- D) Fiile gelmiş ve olasılık anlamı katmıştır: "Olmalı" kelimesi fiildir, ancak cümleye olasılık anlamı katmamıştır. Gereklilik anlamı katmıştır.
Unutmayın, ek fiiller bazen isimleri yüklem yapar, bazen de fiillere gelerek onlara zaman anlamı katar. Bu soruda ek fiil, bir ismi yüklem yapma görevinde kullanılmıştır ve cümleye gereklilik anlamı katmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
